Aantreden als bestuurder: u tekent voor een organisatie die u nog niet kent

Aantreden als bestuurder gaat in de zorg zelden gepaard met een grondig boekenonderzoek. U voert gesprekken met de raad van toezicht, u spreekt de collega-bestuurder of het managementteam, u leest de jaarrekening en het kwaliteitsverslag, en dan tekent u. Dat is niet lichtzinnig, het is gebruikelijk. Maar het betekent wel dat u verantwoordelijkheid aanvaardt voor een geheel dat u alleen van buiten heeft gezien.

Bij een overname zou niemand dat accepteren. Daar heet het due diligence en het duurt weken. Bij een bestuurdersbenoeming ontbreekt het equivalent, terwijl de persoonlijke consequenties voor u niet kleiner zijn.

Wat u niet ziet in het sollicitatietraject

De gesprekken gaan over de toekomst: de strategie, de opgave, wat men van u verwacht. Wat er niet ter sprake komt, is de staat van de bestuurlijke inrichting. Niet omdat men iets verzwijgt, maar omdat de mensen aan tafel het zelf meestal niet scherp hebben. Een raad van toezicht kent de eigen statuten doorgaans op hoofdlijnen, en de vorige bestuurder is vertrokken.

Zo komt het dat de volgende dingen pas na uw aantreden zichtbaar worden. Een goedkeuringslijst die niet meer past bij de omvang van de organisatie, waardoor u bij elke investering onnodig langs de raad van toezicht moet of juist ten onrechte niet. Een regeling voor belet en ontstentenis die in de praktijk niet werkt. Samenwerkingsverbanden en deelnemingen die nergens in een overzicht staan. Een bestuursreglement dat niet bestaat, of dat een taakverdeling beschrijft die al jaren anders is.

Waarom dit uw probleem is en niet dat van uw voorganger

Omdat verantwoordelijkheid meeloopt vanaf de dag dat u tekent. Als er iets misgaat met een besluit dat formeel niet goed genomen is, is de vraag niet wanneer die fout is ontstaan, maar wie er bestuurder was toen zij zichtbaar werd. Dat is hard, en het is de reden waarom het loont om in de eerste weken te kijken.

Er is ook een zachtere reden. In uw eerste maanden kunt u vragen stellen die u later niet meer kunt stellen. Waarom is dit zo geregeld, klopt dit nog, wie heeft dit ooit besloten? Dat zijn nieuwsgierige vragen zolang u nieuw bent. Een jaar later zijn het verwijten, ook als u ze precies zo bedoelt als de eerste keer.

Wat een redelijke inspanning is

Niet een volledig onderzoek. Wel: de statuten een keer helemaal lezen, het bestuursreglement en het reglement van de raad van toezicht ernaast, een overzicht opvragen van alle rechtspersonen en langjarige verplichtingen, en de notulen van de raad van toezicht over het laatste jaar doornemen. Bij elkaar een dag of twee, verspreid over de eerste weken.

Wat u vindt, deelt u met de voorzitter van de raad van toezicht. Kort en zonder oordeel: dit viel mij op, dit lijkt mij iets voor de agenda, de rest kan wachten. Meer over hoe wij naar bestuurlijke vraagstukken kijken, staat op de pagina over governance in zorg en welzijn.

Of laat er iemand anders naar kijken

Heeft u die twee dagen niet, of wilt u een oordeel van buiten dat u zonder bijsmaak kunt delen, dan doen wij de governance-scan op de statuten kosteloos voor bestuurders die korter dan honderd dagen in functie zijn. Een beknopt rapport en een gesprek van een half uur, bedoeld als kennismaking.

Bent u langer in functie of wilt u het breder, dan is er de uitgebreide scan met verbeteragenda.

 

Lees ook het vorige artikel van Jef Hendrickx: Als statuten en reglement elkaar tegenspreken.

Wilt u binnen tien minuten weten waar het waarschijnlijk knelt, loop dan de governance-check van twaalf vragen langs.