Bestuurlijke stabilisatie in zorg en welzijn

Er komt in vrijwel elke bestuurlijke crisis een moment waarop iemand zegt: wij moeten eerst rust brengen. Iedereen aan tafel knikt, en daarna gebeurt er precies niets — of net het verkeerde. Want rust brengen wordt in de praktijk meestal vertaald als: even geen beslissingen nemen en wachten tot de gemoederen bedaren. Dat is geen stabilisatie, dat is uitstel met een nette naam. Bestuurlijke stabilisatie is het herstel van het vermogen van uw organisatie om te handelen: besluiten die standhouden, in verhoudingen die dat dragen, binnen een governance die dat legitimeert.

Bestuurlijke begeleiding · besluitvorming, verhoudingen en governance tegelijk · op offerte

Gesprek aanvragenAlle governance-producten

Voor organisaties in zorg en welzijn waar de bestuurlijke verhoudingen ontregeld zijn geraakt en besluiten niet meer standhouden.

Vier signalen dat stabilisatie aan de orde is

Dezelfde besluiten komen steeds terug

Er wordt besloten, en een maand later ligt het dossier er opnieuw. Niemand kan aanwijzen waar het besluit is teruggedraaid.

Niemand voelt zich gemachtigd om te tekenen

Voorstellen worden eindeloos voorbereid. Het mandaat is formeel geregeld, maar praktisch durft niemand het te gebruiken.

Elk besluit wordt gelezen als een zet

Tussen bestuurder en voorzitter, of binnen de directie, is het vertrouwen zo beschadigd dat ook goede besluiten wantrouwen oproepen.

Er ligt een opgave die niet kan wachten

Een fusie, een reorganisatie, een inspectietraject. En de organisatie is op dit moment niet in staat om die te dragen.

Drie lagen die tegelijk moeten stabiliseren

Stabilisatie mislukt bijna altijd omdat zij op één laag wordt aangepakt terwijl er drie zijn. Die drie bewegen niet in hetzelfde tempo, maar wie er één overslaat, houdt de andere twee niet vast.

1

Besluitvorming — herstelt in weken

Wie beslist wat, op welke termijn, op basis waarvan? Wij maken een korte, harde inventaris: welke beslissingen liggen er, welke zijn urgent, wie neemt ze, en wat gebeurt er als ze niet genomen worden. Vaak volstaat het om vijf besluiten binnen twee weken werkelijk af te ronden. Dat herstelt meer vertrouwen dan enig plan van aanpak.

2

Verhoudingen — laten zich niet plannen

Vertrouwen tussen bestuurder en voorzitter, tussen directieleden onderling, tussen bestuur en medezeggenschap. Deze laag laat zich niet in een tijdlijn zetten. Wat wel kan, is voorspelbaarheid organiseren: afspraken die worden nagekomen, informatie die op tijd komt, geen verrassingen in de vergadering. Voorspelbaarheid is de eerste vorm van vertrouwen die af te dwingen is.

3

Governance — herstelt in maanden

Statuten, reglementen, mandaten, informatieprotocollen. In veel organisaties zijn die formeel in orde en praktisch niet toereikend voor de situatie waarin men zich bevindt. Stabiliseren betekent hier niet alles herschrijven, maar vaststellen welke afspraken op dit moment onhoudbaar zijn en die repareren — zodat de besluiten uit laag één bestuurlijk en juridisch dragen.

Waarom stabiliseren vóór veranderen komt

De verleiding is groot om het meteen over de toekomst te hebben: een strategische heroriëntatie, een fusie die al twee jaar op tafel ligt, een reorganisatie die niet langer kan wachten. Daar zit ook de echte opgave.

Maar een organisatie die haar eigen besluiten niet vasthoudt, kan geen verandering dragen. Verandering vraagt precies wat in een ontregelde situatie ontbreekt: het vermogen om iets af te spreken en er over drie maanden nog aan te houden. Een verandertraject starten in een instabiele bestuurlijke context levert geen verandering op, maar een tweede crisis bovenop de eerste — nu met een tijdlijn en een extern bureau erbij.

Stabilisatie is daarom geen voorfase die u zo kort mogelijk houdt. Zij is de investering die alle latere stappen rendabel maakt.

Stabilisatie is geen verstarring

Het hardnekkigste bezwaar dat wij horen, is dat stabiliseren neerkomt op vastzetten. Op de rem, alles bevriezen, niets mag meer. Het tegendeel is waar. Verstarring is wat er gebeurt zónder stabilisatie: niemand durft nog te beslissen, elk voorstel blijft hangen, en de organisatie wordt feitelijk bestuurd door wat men niet hardop zegt.

Een gestabiliseerde organisatie handelt juist méér. Zij neemt de besluiten die er liggen, zij voert de gesprekken die vermeden werden, zij benoemt wat de opgave is. Stabilisatie brengt geen stilte, maar handelingsvermogen — en daarmee de mogelijkheid om te kiezen in plaats van te ondergaan.

Begin lichter als u nog niet zeker bent

Is er wel spanning maar nog geen ontregeling, dan is stabilisatie een te zwaar middel. Drie lichtere vormen.

Governance reset

Voor organisaties waar de verhoudingen nog goed zijn, maar de afspraken niet meer kloppen. Eindigt in besluiten over wie waarover gaat.

Governance reset

Bestuurlijk klankbord

Voor de bestuurder die de situatie zelf wil blijven voeren, maar tegenspraak nodig heeft die niet in de organisatie te vinden is.

Bestuurlijk klankbord

Governance-scan van uw statuten

Wilt u eerst weten of de papieren kant klopt: wij leggen uw statuten naast de code en de wet. Voor bestuurders in hun eerste honderd dagen gratis.

Statutenscan aanvragen

Verder lezen

Vragen die vaker gesteld worden

Is dit hetzelfde als interim-bestuur?

Niet noodzakelijk. Soms voeren wij de opdracht uit naast de zittende bestuurder, soms in zijn plaats. Wat de juiste vorm is, blijkt uit het eerste gesprek en niet uit de offerte.

Hoe lang duurt zoiets?

De besluitvorming herstelt meestal in weken, de governance in maanden, het vertrouwen ergens daartussen en zelden in een rechte lijn. Wij werken met een eerste periode van drie maanden en een evaluatiemoment, niet met een open einde.

Wij willen dit liever niet buiten de organisatie merkbaar maken.

Dat is bijna altijd het uitgangspunt. Stabiliseren gebeurt beheerst en buiten de schijnwerpers. Wat niet werkt, is de spanning onbesproken laten: die komt na drie maanden op een ongelegen moment terug.

Gesprek aanvragen

Herkent u dit in uw eigen organisatie of raad van toezicht? Dan is het gesprek dat u nodig heeft waarschijnlijk geen offertegesprek maar een verkennend gesprek: wat is hier precies aan de hand, en welke van de drie lagen vraagt als eerste aandacht. Een uur is meestal voldoende.

Mail c3@c3am.nlPlan een gesprek

Liever eerst meelezen? Wat wij schrijven over bestuur en toezicht komt langs in de nieuwsbrief.

Themapagina’s

Zes ingangen op negentien jaar archief, elk met leesroutes en het aanbod dat erbij hoort.