De eenzaamste stoel in de organisatie verdient een klankbord

Wie bestuurt, kent het moment. De vergaderzaal is leeg, de mailbox vol, en de beslissing ligt bij u. Niet bij het team, niet bij de raad van toezicht, niet bij de adviseur die volgende week weer verder is. Bij u. Het bestuur is de eenzaamste stoel in de organisatie, en dat voelt het scherpst precies op de momenten dat het ertoe doet.

In de jaren dat ik organisaties van binnenuit heb meegemaakt, in crisis, in transitie, of gewoon vastgelopen in hun eigen complexiteit, heb ik één patroon steeds opnieuw gezien. Niet het gebrek aan kennis maakt bestuurders kwetsbaar. Het gebrek aan iemand om hardop mee te denken doet dat.

Wat een klankbord wél is

Een bestuurlijk klankbord is geen adviseur die u vertelt wat u moet doen. Het is geen interim-kracht die het stuur overneemt, en het is zeker geen extra laag in de governance. Het is iets eenvoudigers en zeldzamers: een vaste, vertrouwde gesprekspartner die meedenkt zonder belang, die scherp is zonder agenda, en die u dwingt uw eigen redenering af te maken.

Het verschil met de mensen om u heen is het ontbreken van een positie. Het managementteam heeft een belang. De raad van toezicht heeft een rol en een oordeel. De medewerkers kijken naar u voor richting. Een klankbord heeft niets van dat alles. Daardoor kunt u er hardop over twijfelen, een halfgaar idee testen, of een scenario doordenken dat u in de bestuurskamer nog niet wilt uitspreken.

Waarom het werkt

Beslissingen worden zelden beter van méér informatie. Ze worden beter van betere vragen. Een goed klankbord stelt de vraag die u voor uzelf vermeed: weet u dit zeker, of hoopt u het? Wat als u hierin ongelijk hebt? Wiens probleem lost u eigenlijk op?

Dat klinkt simpel, maar de waarde zit in de herhaling. Eén goed gesprek is een toevalstreffer. Een vaste gesprekspartner die uw dossier kent, uw valkuilen kent en de vorige beslissing nog weet, bouwt iets op wat een losse adviesopdracht nooit bereikt: continuïteit van denken. U hoeft niet telkens opnieuw de context uit te leggen. U kunt verder waar u de vorige keer stopte.

En er is een menselijke kant die ik niet wil overslaan. Besturen onder druk vreet aan uw oordeelsvermogen. Vermoeidheid, isolement en de eindeloze stroom van urgente zaken maken dat u op routine gaat draaien, precies wanneer u het scherpst moet zijn. Een klankbord is dan ook een vorm van onderhoud, niet aan de organisatie, maar aan de bestuurder zelf.

Geen luxe, maar hygiëne

Er bestaat een hardnekkig misverstand dat het inschakelen van een klankbord een teken van twijfel is. Mijn ervaring is het tegenovergestelde. De bestuurders die het verst komen, zijn juist degenen die hun eigen blinde vlekken serieus nemen. Ze organiseren tegenspraak voordat de werkelijkheid die voor hen organiseert.

Topsporters hebben een coach, niet omdat ze het spel niet beheersen, maar omdat niemand zichzelf objectief kan zien bewegen. Voor bestuurders geldt hetzelfde. De vraag is niet of u goed genoeg bent om het alleen te doen. De vraag is of u het uzelf wilt aandoen.

Tot slot

Een klankbord verandert niet wíe de beslissing neemt. U blijft op die stoel zitten, en dat hoort ook zo. Het verandert de kwaliteit van het denken dat aan de beslissing voorafgaat. Voor wie een organisatie door iets ingewikkelds heen leidt, is dat geen detail. Dat is het verschil tussen reageren en sturen.

De eenzaamste stoel hoeft niet de eenzaamste te blijven.

 

Lees ook het vorige artikel van Jef Hendrickx: De governance-paragraaf in het jaarverslag onderbouwen.