Fusies en samenwerking in zorg en welzijn
Bijna elke zorg- en welzijnsorganisatie werkt samen. Met een ziekenhuis in de regio, met de gemeente, met een collega-instelling die dezelfde krapte voelt. Soms mondt dat uit in een concern of een fusie, vaker in een samenwerkingsvorm zonder duidelijke naam. Wat die vormen gemeen hebben: de governance loopt achter op de werkelijkheid. Er wordt bestuurd in een structuur die nog niet bestaat, of die inmiddels iets anders is geworden dan op papier staat. Deze pagina brengt bij elkaar wat C3 sinds 2006 over samenwerking, concerns en fusies heeft geschreven, en wijst de weg naar de toets die erbij hoort.
64 artikelen over samenwerking, concerns en fusies · drie leesroutes · voor bestuurders en raden van toezicht
Vier momenten waarop het misgaat
De intentieverklaring is te vroeg getekend
Er staat een handtekening onder een LOI voordat helder is wie na afloop welk besluit neemt. Vanaf dat moment onderhandelt u vanuit een positie die u zelf hebt weggegeven.
Twee raden van toezicht, geen afspraken
Beide raden van toezicht willen betrokken blijven, maar niemand heeft vastgelegd wie waarover gaat in de tussenperiode. Dat is precies de periode waarin de zware besluiten vallen.
De nieuwe structuur zonder nieuwe afspraken
De holding staat ingeschreven, de statuten zijn gepasseerd — en de reglementen, mandaten en informatieafspraken zijn die van de oude organisaties.
Het alternatief is nooit onderzocht
Fuseren is zelden de enige route naar hetzelfde doel. Als de lichtere vormen niet zijn afgewogen, is dat later moeilijk uit te leggen aan de medezeggenschap, de toezichthouder of de rechter.
Drie vormen, drie governancevragen
Welke vraag u eerst moet beantwoorden, hangt af van hoe zwaar de samenwerking is. In alle drie de gevallen gaat het over hetzelfde: waar valt het besluit, en wie draagt de gevolgen.
Samenwerking zonder eigen rechtsvorm
Een convenant, een netwerk, een gezamenlijk programma. Juridisch licht, bestuurlijk verraderlijk: er is geen orgaan dat beslist, dus besluiten worden genomen in een overleg dat formeel niets voorstelt. De vraag is hier: welk besluit blijft bij uw eigen bestuur, en wat mag het samenwerkingsverband zelf?
Concern, holding of coöperatie
Er komt een rechtspersoon bij, en daarmee een tweede laag bestuur en toezicht. De vraag is: welke bevoegdheden gaan omhoog, welke blijven bij de werkmaatschappij, en hoe houdt de raad van toezicht zicht op wat een laag lager gebeurt. Dit is waar bestuurlijke drukte ontstaat als het niet scherp is belegd.
Fusie
Twee organisaties worden er één, met één bestuur en één raad van toezicht. De vraag is niet alleen hoe de nieuwe governance eruitziet, maar ook hoe de weg ernaartoe wordt bestuurd: wie beslist in de tussenperiode, hoe worden de twee raden van toezicht één, en wat gebeurt er met de cultuurverschillen die in geen enkel document staan.
Drie leesroutes door het archief
U bent nog aan het verkennen
- Governance bij een voorgenomen samenwerking
De vragen die vóór de intentieverklaring beantwoord horen te zijn - Samenwerken: vorm of functie eerst?
Waarom de rechtsvorm zelden het echte vraagstuk is - De stichting als samenwerkingsvorm
Waarom die vaker wordt gekozen dan verstandig is - Uw samenwerkingsportfolio
Overzicht van waar u al in zit, voordat er iets bij komt
Het traject loopt al
- De raad van toezicht bij een fusie
Twee raden, een nieuwe organisatie - Besluitvorming bij een fusie
Wie beslist wat in de tussenperiode - Het recht op een onafhankelijke second opinion
Wanneer één adviseur voor beide partijen te weinig is - Governance van netwerken
Besturen zonder dat er een baas is
Uit het archief
- De volgende Meavita?
Wat een fusiedebacle achteraf leert over toezicht vooraf - Coöperaties als ecosystemen
Samenwerken zonder de macht ergens neer te leggen - Trends in coöperaties
Waarom de coöperatie in de zorg terugkeert - Ster(k) in samenwerking
De vijf punten waarop samenwerking sneuvelt
Wat C3 hierin doet
Fusie navigator
Begeleiding van bestuur en raad van toezicht door de governancevragen van een fusie of samenwerking, van verkenning tot nieuwe structuur.
BRES risicoanalyse
Een gestructureerde analyse van de risico’s van een voorgenomen samenwerking, vóórdat de intentieverklaring wordt getekend.
Volledige governance-scan
Statuten, reglementen en besluitvorming in samenhang beoordeeld — nuttig als de nieuwe structuur er staat en u wilt weten of de afspraken meebewegen.
Ligt de vraag bij het toezicht zelf, kijk dan bij raad van toezicht. Gaat het over de afspraken binnen uw eigen organisatie, dan is goed bestuur de ingang.
Gesprek aanvragen
Vertel kort met wie u samenwerkt of wilt gaan samenwerken, en waar het stroef loopt. Wij laten binnen twee werkdagen weten welke stap wij zouden zetten — en als het te vroeg is voor begeleiding, zeggen wij dat ook.
Mail c3@c3am.nlOf via het contactformulier
Liever eerst meelezen? Wat wij schrijven over bestuur en toezicht komt langs in de nieuwsbrief.
Andere themapagina’s
Vijf ingangen op negentien jaar archief, elk met leesroutes en het aanbod dat erbij hoort.
- Goed bestuur
De vier voorwaarden waaronder besluiten standhouden - Raad van toezicht
Toezicht houden zonder mee te besturen - Bestuurlijk leiderschap
Tegenspraak organiseren en uw informatiepositie bewaken - Kwaliteit en veiligheid
Kwaliteit als bestuurlijk vraagstuk, niet als rapportage - Toezicht op AI
Wat er draait, wie beslist, en wat de AI-verordening vraagt - Goed toezicht
Of uw toezicht nog past bij de organisatie van vandaag