Kan ik als toezichthouder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld bij een faillissement van een zorgstichting?

Aansprakelijkheid van een toezichthouder bij een faillissement bestaat, maar de drempel ligt hoog. Gaat een zorgstichting failliet, dan kan de curator de leden van de raad van toezicht aanspreken voor het tekort. Dat kan alleen als zij hun taak kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld en dat een belangrijke oorzaak is van het faillissement (artikel 2:300a BW). Een verkeerde inschatting is dus niet genoeg. Wat u vastlegt voordat het misgaat, bepaalt of u zich kunt verweren.

Voor: leden en voorzitters van raden van toezicht van zorgstichtingen, en wie overweegt toezichthouder te worden.

Waar het over gaat

Artikel 2:9 BW maakt elke bestuurder tegenover de stichting aansprakelijk bij onbehoorlijk bestuur, tenzij hem geen ernstig verwijt te maken valt. Artikel 2:300a lid 3 BW past die regel toe op commissarissen; bij een stichting met een raad van toezicht zijn dat de toezichthouders. Hetzelfde artikel past de regeling bij faillissement toe. Daar treedt de curator op, niet de stichting zelf. Hij kan het tekort van iedere toezichthouder afzonderlijk vorderen. Alleen de taakvervulling in de drie jaar vóór het faillissement telt mee, en de rechter kan het bedrag matigen.

Bij aansprakelijkheid van een toezichthouder gaat het dus om toezicht, niet om bestuur. De vraag is niet of de RvT het beleid zelf had moeten maken. De vraag is of een redelijk handelend toezichthouder de signalen had gezien en had doorgevraagd. Zie de notulen van de raad van toezicht als het logboek van een schip. Na een schipbreuk leest de curator dat logboek. Wat er niet in staat, is voor hem niet gebeurd.

Wanneer de lat lager ligt

Voor een zorgstichting telt een extra regel. Heeft het bestuur de boekhoudplicht of de publicatieplicht niet nageleefd, dan staat de onbehoorlijke taakvervulling vast en wordt de oorzaak vermoed. Bij een stichting geldt dat bewijsvermoeden alleen in twee gevallen (artikel 2:300a lid 2 BW). Zij betaalt vennootschapsbelasting, of zij moet wettelijk een financiële verantwoording opstellen die gelijkwaardig is aan een jaarrekening.

Of de jaarverantwoording van uw zorgstichting daaronder valt, is een vraag voor uw accountant. Ga er niet zonder meer van uit dat het niet geldt. Overigens geeft een kwijting door de stichting geen bescherming tegenover de curator.

Aansprakelijkheid toezichthouder en betalingsonmacht

De Belastingdienst kan bestuurders persoonlijk aanspreken voor onbetaalde loonheffingen en btw. Dat geldt alleen voor stichtingen die onder de vennootschapsbelasting vallen. Kan de stichting niet betalen, dan moet de bestuurder dat binnen twee weken na de betaaldatum melden. Bij een bedrijfstakpensioenfonds geldt hetzelfde.

De meldplicht ligt bij de bestuurder, niet bij u. Maar een gemiste melding zegt iets over het toezicht. Weet u als RvT of uw stichting vennootschapsbelastingplichtig is? En of er bij betalingsachterstanden tijdig gemeld wordt?

Waar het in de praktijk misgaat

• Vertrouwen zonder doorvragen — een RvT die alleen kennisneemt, kan later moeilijk aantonen dat hij toezicht hield.
• Te laat ingrijpen — het risico zit in de maanden waarin de cijfers verslechteren en niemand de vraag naar continuïteit stelt.

Wat u deze week vastlegt

1. Notuleer vragen en antwoorden, niet alleen besluiten. Achteraf beoordeelt de rechter wat u wist en wat u deed.
2. Vraag bij financiële signalen om een liquiditeitsprognose en leg vast wat de RvT ermee doet.
3. Laat de accountant de continuïteitsveronderstelling toelichten in uw vergadering over de jaarrekening.
4. Stel vast of uw stichting vennootschapsbelastingplichtig is en spreek met de bestuurder af hoe betalingsonmacht wordt gemeld.
5. Controleer uw aansprakelijkheidsverzekering, ook de dekking na uw aftreden.

Wat mij betreft is een goed bijgehouden logboek de beste bescherming die een toezichthouder heeft. Het kost weinig en het telt precies op het moment dat het ertoe doet.

Wat staat er nu in uw logboek?

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikelen 9, 138 en 300a. wetten.overheid.nl
• Belastingdienst. Bestuurdersaansprakelijkheid. belastingdienst.nl
• Belastingdienst. Melding van betalingsonmacht bij belastingen en premies. belastingdienst.nl

Bijgewerkt op 4 oktober 2026. Wetgeving en codes veranderen; controleer bij een lopend dossier altijd de versie die in uw eigen statuten en reglementen van toepassing is verklaard.