Wat moet een bestuurder aantoonbaar hebben gedaan om aansprakelijkheid bij declaraties te voorkomen?

Bestuurdersaansprakelijkheid bij declaraties draait zelden om opzet en bijna altijd om bewijs. De rechter kijkt naar drie dingen: kloppen de uren, is een waarschuwing opgevolgd, en kan iemand de cijfers uitleggen. Wie dat op papier heeft, komt er doorgaans doorheen. Wie het niet heeft, staat met lege handen — ook als er niets is bedoeld.

Voor: bestuurders, bestuurssecretarissen en leden van de raad van toezicht van zorgorganisaties.

Waar het over gaat

Op 24 december 2025 veroordeelde de Rechtbank Zeeland-West-Brabant de bestuurder én de financieel directeur van thuiszorgorganisatie Het Zorgpunt. De organisatie declareerde jarenlang meer wijkverpleging dan zij leverde. Twee cijfers droegen het vonnis: een winstpercentage van 32,6 en 33,2 procent, tegen ongeveer drie procent in de branche, en een berekend capaciteitstekort van ruim 33.000 uren. De rechtbank kwam tot een oordeel dat weinig ruimte laat: geen weldenkend bestuurder declareert meer dan hij levert.

Een declaratie is een kassabon. Zolang de bon en het karretje bij elkaar horen, is er niets aan de hand. De vraag is niet of u eerlijk bent, maar of u twee jaar later nog kunt laten zien wat er in het karretje lag. En dat is precies wat in de meeste dossiers ontbreekt.

Wat de rechter meeweegt bij bestuurdersaansprakelijkheid en declaraties

Uit de uitspraken van de afgelopen drie jaar komt steeds hetzelfde rijtje terug.

• Onverklaarbare uitschieters zijn zelfstandig bewijs — een marge of een declaratie ver boven de benchmark vraagt om uitleg. De Rechtbank Amsterdam rekende op 19 maart 2025 met declaraties van bijna vijf keer het gemiddelde.
• De urenverantwoording is het kernbewijsstuk — ontbrekende urenbriefjes, ontbrekende dagrapportages en hergebruikte handtekeningen zijn in meerdere zaken doorslaggevend geweest.
• Een genegeerde waarschuwing weegt zwaar — bij Stichting Social Care 24/7 waren drie opeenvolgende aanwijzingen van de inspectie de eerste pijler van het oordeel van het hof in juli 2024.
• Een accountantsrapport helpt alleen als het op de administratie stoelt — het rapport dat de bestuurders van Het Zorgpunt inbrachten, was op aannames gebaseerd en overtuigde niemand.
• Wie declaraties accordeert, is bestuurder — ook zonder die titel. De financieel directeur van Het Zorgpunt werd als feitelijk beleidsbepaler aansprakelijk gehouden.

Er is ook een uitspraak de andere kant op. In augustus 2023 wees het hof in Arnhem de vordering van een zorgkantoor tegen de bestuurder van Stichting Job Lanceer af: de context waarin die zorg werd verleend, maakte dat hem geen ernstig persoonlijk verwijt trof. Het kan dus wel.

Waar het in de praktijk misgaat

De eerste misvatting is dat een stichting veiliger is dan een bv. Sinds de WBTR verklaren de artikelen 2:300a en 2:50a BW het regime van artikel 2:138 BW van overeenkomstige toepassing op stichtingen en verenigingen, inclusief het toezicht. Het bewijsvermoeden komt bij een zorgstichting niet binnen via de vennootschapsbelasting maar via de wettelijke jaarverantwoordingsplicht. Wie zijn jaarverantwoording te laat of onvolledig deponeert, geeft een curator dus een instrument in handen.

De tweede misvatting is dat de raad van toezicht buiten schot blijft. Het hof in Arnhem formuleerde in december 2022 de norm scherp: de raad van toezicht mag in beginsel afgaan op de informatie van het bestuur, maar bij omstandigheden die het voortbestaan raken, moet hij het toezicht intensiveren, aanvullende informatie vragen en doorvragen. Een terugvordering of een fraudesignaal ís zo'n omstandigheid. Vanaf dat moment is de notulenregel simpel: wat niet is genotuleerd, is niet gevraagd.

De derde misvatting is dat de zorgverzekeraar wel niet zal kijken. Die moet kijken. De Regeling controle en administratie zorgverzekeraars verplicht hem tot controleactiviteiten en tot een controleplan op basis van risicoanalyse. Uitschieters komen boven, ook jaren later.

Wat u deze week doet

Vraag één rapportage op: uw declaraties per zorgvorm, afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Staat er een uitschieter in, dan wilt u nu weten waarom, en niet als er een controle loopt. Kijk daarna of uw jaarverantwoording de afgelopen drie jaar tijdig en volledig is gedeponeerd. En spreek af dat elke terugvordering, hoe klein ook, in de raad van toezicht wordt geagendeerd met een vastgelegd antwoord op de vraag wat de oorzaak was.

Wat mij betreft ligt hier de grootste denkfout van bestuurders in de zorg: zij verdedigen hun goede bedoelingen, terwijl de rechter naar hun administratie kijkt. Een zuiver geweten is geen dossier.

Kunt u vandaag nog laten zien wat er in het karretje lag?

Bronnen

• Rechtbank Zeeland-West-Brabant (2025). ECLI:NL:RBZWB:2025:9708, uitspraak 24 december 2025. rechtspraak.nl
• Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (2024). ECLI:NL:GHARL:2024:4797, uitspraak 23 juli 2024. rechtspraak.nl
• Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (2022). ECLI:NL:GHARL:2022:11162, uitspraak 27 december 2022. rechtspraak.nl
• Ministerie van Justitie en Veiligheid (2020). Wet bestuur en toezicht rechtspersonen, Staatsblad 2020, 507. officielebekendmakingen.nl
• Nederlandse Zorgautoriteit (2026). Regeling controle en administratie zorgverzekeraars. wetten.overheid.nl

Bijgewerkt op 20 augustus 2026. Uitspraken en regelgeving veranderen; laat wetsartikelen bij een concreet dossier altijd door een jurist tegen de actuele tekst aanhouden.