Mag u een advies van de cliëntenraad naast u neerleggen?

Een advies van de cliëntenraad mag u naast u neerleggen. Een onthouden instemming niet. Dat verschil bepaalt alles, en het wordt in de praktijk voortdurend door elkaar gehaald. Wie een instemmingsbesluit als advies behandelt, neemt een nietig besluit.

Voor: bestuurders en raden van toezicht in zorg en welzijn, bij reorganisaties, locatiesluitingen en wijzigingen in het zorgaanbod.

Waar het over gaat

De Wmcz 2018 geldt sinds 1 juli 2020. Artikel 3 lid 1 bepaalt wie een cliëntenraad moet instellen. De hoofdregel is: in de regel meer dan tien zorgverleners. Voor aangewezen vormen van ambulante zorg ligt die grens bij meer dan vijfentwintig zorgverleners.

Zie de cliëntenraad als de bijrijder met de kaart. U zit achter het stuur en u kiest de route. De bijrijder ziet echter een afslag die u niet ziet. U mag zijn advies passeren. U moet dan wel eerst stoppen om te overleggen, en daarna uitleggen waarom u rechtdoor rijdt.

Advies en instemming zijn twee dingen

Artikel 7 lid 1 somt onder a tot en met i op waarover u advies vraagt. Artikel 8 lid 1 doet hetzelfde voor instemming, eveneens onder a tot en met i. De eerste lijst gaat vooral over strategie, financiën en organisatie. De tweede gaat over onderwerpen die de cliënt direct raken.

Bij advies telt het moment. Artikel 7 lid 3 vraagt dat u tijdig vraagt, op een moment waarop het advies nog van wezenlijke invloed kan zijn. Een adviesaanvraag die na het besluit binnenkomt, is geen adviesaanvraag. Termijnen noemt de wet verder niet.

Wilt u afwijken van een advies? Dan gelden twee eisen. Artikel 7 lid 5 verlangt dat u ten minste eenmaal met de cliëntenraad overlegt. Artikel 7 lid 6 verlangt dat u de afwijking schriftelijk en met redenen omkleed meedeelt. Een e-mail met één zin voldoet niet.

Wat er gebeurt bij een onthouden instemming

Hier is de speelruimte klein. Onthoudt de cliëntenraad instemming, dan kunt u vervangende toestemming vragen aan de commissie van vertrouwenslieden. Artikel 8 lid 6 kent twee gronden. De weigering is onredelijk, of er zijn zwaarwegende redenen voor het besluit.

Neemt u het besluit toch zonder instemming en zonder toestemming? Dan is het nietig, op grond van artikel 8 lid 7. De cliëntenraad moet die nietigheid wel schriftelijk inroepen, binnen één maand. Daarna is de kans verstreken.

De commissie van vertrouwenslieden staat in artikel 14, niet in artikel 13. Zij bestaat uit drie leden, of u sluit zich aan bij de landelijke commissie. Haar taak is bemiddelen en zo nodig uitspraak doen. Tegen die uitspraak staat beroep open bij de Ondernemingskamer, binnen drie maanden. Cassatie is uitgesloten en proceskosten komen voor rekening van de zorgaanbieder.

De route die bestuurders onderschatten

Artikel 14 lid 8 en 9 geeft de cliëntenraad een nalevingsbevel bij de Ondernemingskamer. Daaraan gaat wel een sommatie vooraf. Het Gerechtshof Amsterdam heeft die route in 2023 toegepast in een zaak tegen een gehandicaptenzorgaanbieder. Het verzoek werd afgewezen, maar de weg lag er.

Daarnaast heeft de cliëntenraad een eigen enquêterecht, op grond van artikel 12. Dat is geen theoretische bevoegdheid. Een enquêteprocedure treft de raad van toezicht net zo hard als het bestuur.

Let ten slotte op de reikwijdte van het toezicht. Artikel 15 geeft de IGJ toezicht op een beperkte set bepalingen. Daar vallen artikel 2, artikel 3 lid 1, artikel 4 lid 1, artikel 10 en artikel 14 lid 1 onder. De artikelen 7 en 8 vallen er dus buiten. Voor advies- en instemmingsgeschillen is de inspectie niet uw adres.

Wat u deze week doet

Pak het laatste dossier waarin de cliëntenraad om een reactie is gevraagd. Zoek uit of het om advies ging of om instemming. Kijk daarna naar de datum van de aanvraag en de datum van het bestuursbesluit. Zit daar te weinig tijd tussen, dan hebt u een probleem met artikel 7 lid 3.

Controleer vervolgens twee formaliteiten. Is de commissie van vertrouwenslieden geregeld, met naam en toenaam? Wordt de jaarlijkse terugkoppeling van artikel 11 lid 2 daadwerkelijk gegeven? Spreek daarna af dat elke adviesaanvraag met een dagtekening in het bestuursbesluit terugkomt.

Mijn oordeel: het instemmingsrecht wordt zelden bewust genegeerd en vaak per ongeluk. Dat scheelt voor de uitkomst niets.

Weet u van uw laatste besluit of het advies of instemming was?

Bronnen

• Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikelen 3, 7, 8, 10, 11, 12, 14 en 15. wetten.overheid.nl
• Besluit Wmcz 2018, artikel 3 — aangewezen vormen van ambulante zorg. wetten.overheid.nl
• Staatsblad 2020, 97 — inwerkingtreding per 1 juli 2020. officielebekendmakingen.nl
• Gerechtshof Amsterdam (Ondernemingskamer) 23 maart 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:728 — nalevingsbevel op grond van artikel 14. rechtspraak.nl
• Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden. Reglement en werkwijze. lcvvinfo.nl

Bijgewerkt op 21 augustus 2026. Dit is algemene informatie over de Wmcz 2018 en geen juridisch advies in uw zaak.