Wij zijn een welzijnsorganisatie — wat verandert er met de Governancecode Sociaal Werk 2025?

De Governancecode Sociaal Werk 2025 is sinds december 2025 beschikbaar en vervangt de versie uit 2016. Er zijn nog steeds zeven principes, maar digitalisering en duurzaamheid zijn er als bestuurstaak bij gekomen en de eisen aan zelfevaluatie zijn scherper. De code kent geen ingangsdatum. Uw gemeente kan er wel een opleggen.

Voor: bestuurders en toezichthouders van welzijns- en sociaalwerkorganisaties.

Waar het over gaat

Op 10 december 2025 maakten Sociaal Werk Nederland, Verdiwel en de NVTZ de herziene code bekend, gedateerd 11 november 2025. De vorige versie was van 27 oktober 2016, en dat was te merken: die code kende drie uitgewerkte besturingsmodellen en geen woord over data of digitale veiligheid. Die modellen zijn nu geschrapt; de code is toepasbaar in elk governancemodel.

Het verschil met de zorg zit niet in de principes maar in de scheidsrechter. In de zorg fluit er een: de Governancecommissie Gezondheidszorg behandelt toetsingsverzoeken van belanghebbenden en publiceert uitspraken, en een brancheorganisatie kan een lid royeren. In het sociaal werk staat het veld uitgezet, staan de doelen er, en fluit niemand. De code zegt letterlijk dat leden elkaar mogen aanspreken, gericht op leren en ontwikkelen.

Wat de Governancecode Sociaal Werk 2025 nieuw van u vraagt

Vier bepalingen zijn nieuw of aangescherpt, en alle vier zijn toetsbaar.

• Digitalisering, artikel 5.4 — het bestuur ontwikkelt een visie op digitale transformatie, waarborgt cybersecurity en de continuïteit van de digitale dienstverlening, en gaat zorgvuldig om met data en AI.
• Duurzaamheid, artikel 5.5 — het bestuur weegt sociale, ecologische en economische aspecten af en richt zich op duurzame waardecreatie.
• Een toetsingskader, artikel 6.2 — de toezichtvisie wordt vertaald naar thema's, criteria en verantwoordingsmomenten.
• Zelfevaluatie, artikel 7.4 — jaarlijks buiten aanwezigheid van het bestuur, eens per drie jaar onder onafhankelijke externe begeleiding, met vastlegging van de verbeteracties.

Verder blijft de code lidmaatschapsgebonden: voor leden van Sociaal Werk Nederland, Verdiwel en de NVTZ hebben de principes een verplichtend karakter. Wie geen lid is, mag hem als leidraad gebruiken.

Waar het in de praktijk misgaat

De eerste fout is wachten op een ingangsdatum. Die staat er niet in. De code kent geen overgangstermijn en geen datum van inwerkingtreding, alleen een versiedatum. Wie daarop wacht, wacht op iets wat niet komt.

De tweede fout is denken dat vrijblijvend ook vrijblijvend blijft. De gemeente Apeldoorn eist in haar Subsidieregeling Buurt- en opbouwwerk 2026 dat de subsidieontvanger werkt volgens een actuele governancecode die het bestuur onderschrijft en die bekend is bij werknemers, vrijwilligers en deelnemers. De gemeente Wassenaar vraagt in haar Subsidieregeling Sociaal Team 2025 al bij de aanvraag om inzicht in de mate waarin de code wordt gehanteerd. Het woord 'actuele' doet daar het werk: de deadline komt van de subsidieverstrekker, niet van de code.

De derde fout maakt de organisatie die zowel welzijn als zorg levert. Die zit in twee regimes met verschillend gewicht. In het sociaal werk geldt pas toe óf leg uit; in de zorg geldt sinds 2017 pas toe én leg uit, en bij sommige bepalingen simpelweg pas toe. Wie beide codes onderschrijft en zich naar de lichtste richt, legt dat later lastig uit.

Wat u deze week doet

Leg de code van 2025 naast die van 2016 en streep aan wat nieuw is; dat zijn vier onderwerpen en geen veertig. We hebben hiervoor ook een online checklist gemaakt: Voldoen uw statuten aan de Governancecode Sociaal Werk 2025? Zoek daarna uw eigen subsidiebeschikkingen op en kijk of er een governancebepaling in staat, en of daar het woord 'actuele' bij staat. Zet ten slotte artikel 5.4 en artikel 7.4b op de agenda van de eerstvolgende vergadering: een visie op digitalisering en een externe zelfevaluatie regelt u niet in een middag.

Ik vind het gemis van een toetsingsinstantie in het sociaal werk een gemiste kans, maar ook een geruststelling. Codes worden zelden beter van een tuchtcollege. Ze worden beter van bestuurders die uitleggen waarom ze afwijken, en van toezichthouders die die uitleg opschrijven.

Wie in uw organisatie fluit er als niemand het doet?

Bronnen

• Sociaal Werk Nederland, Verdiwel en NVTZ (2025). Governancecode Sociaal Werk 2025, versie 11 november 2025. sociaalwerknederland.nl
• Sociaal Werk Nederland (2025). Herziene Governancecode Sociaal Werk beschikbaar, 10 december 2025. sociaalwerknederland.nl
• Gemeente Apeldoorn (2025). Subsidieregeling Buurt- en opbouwwerk Apeldoorn 2026, Gemeenteblad 2025, 260126. officielebekendmakingen.nl
• Gemeente Wassenaar (2025). Subsidieregeling Sociaal Team Wassenaar 2025, Gemeenteblad 2025, 234220. officielebekendmakingen.nl
• Brancheorganisaties Zorg (2022). Governancecode Zorg 2022, toepassing en handhaving. governancecodezorg.nl

Bijgewerkt op 20 augustus 2026. Codes en subsidieregelingen veranderen; controleer bij een concreet traject altijd de versie die op uw organisatie van toepassing is.