Home » Governance-vragen uit de praktijk » Moet u een meldregeling voor klokkenluiders hebben?

Moet u een meldregeling voor klokkenluiders hebben?

Meldregeling klokkenluiders: een rookmelder aan een plafond in een lege gang.
Hij moet er hangen, en iemand moet reageren

Een meldregeling is verplicht vanaf in de regel vijftig werknemers. Zzp’ers, stagiairs en vrijwilligers tellen daarin mee. De wet stelt bovendien harde termijnen: zeven dagen voor de ontvangstbevestiging en drie maanden voor de inhoudelijke reactie. En intern melden hoeft niemand eerst te doen.

Voor: bestuurders en raden van toezicht in zorg en welzijn, in het bijzonder bij een melding over de top van de organisatie.

Waar het over gaat

De Wet bescherming klokkenluiders draagt die naam sinds 18 februari 2023. Artikel 2 lid 1 legt de verplichting neer bij werkgevers met in de regel ten minste vijftig werknemers. Het woord werknemer is daarbij ruim bedoeld. Volgens de memorie van toelichting tellen zzp’ers, stagiairs en vrijwilligers mee.

Zie de regeling als een rookmelder. Hij hangt aan het plafond en niemand kijkt ernaar. Zijn waarde blijkt pas op het moment dat er iets smeult. Dan is de vraag niet of hij hangt, maar of iemand hem hoort en opstaat.

De termijnen die de wet stelt

Artikel 2 lid 2 geeft eisen aan de interne procedure. Twee daarvan zijn hard. Onderdeel h vraagt om een ontvangstbevestiging binnen zeven dagen. Onderdeel i vraagt om informatie over de beoordeling binnen ten hoogste drie maanden.

Die drie maanden lopen vanaf de verzending van de ontvangstbevestiging. Wie de bevestiging vergeet, laat de klok dus niet stilstaan maar creëert onduidelijkheid over het startpunt. Leg beide momenten daarom vast in een register. Twee data, meer is het niet.

Anoniem melden is een apart verhaal. De onderdelen e en f van artikel 2 lid 2 gaan daarover, en die zijn nog niet in werking getreden. U mag anoniem melden dus wel mogelijk maken, maar u bent er nog niet toe verplicht.

Wat vaak misgaat

Het hardnekkigste misverstand is de volgorde. Een melder hoeft niet eerst intern te melden. Artikel 2 lid 5 verplicht u zelfs om te informeren over de externe route. Die route loopt naar een bevoegde autoriteit, en artikel 2c wijst er meerdere aan. Voor de zorg zijn de IGJ en de NZa het meest relevant, naast het Huis voor Klokkenluiders.

Het tweede punt is de instemming. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht op grond van artikel 27 lid 1 onder m van de WOR. Is er geen ondernemingsraad, dan geldt artikel 2 lid 7 van de wet zelf. U hebt dan instemming nodig van meer dan de helft van de werknemers.

Het derde punt is het benadelingsverbod van artikel 17e. Artikel 17eb voegt daar een bewijsvermoeden aan toe. De Hoge Raad heeft dat op 7 februari 2025 scherp gemaakt. De werkgever moet het tegendeel aantonen; het vermoeden ontzenuwen is niet genoeg.

Het gat waar niemand naar kijkt

De Governancecode Zorg raakt dit onderwerp op twee plaatsen. Bepaling 2.5.1 geeft de vertrouwenspersoon de mogelijkheid zich tot de raad van toezicht te wenden. Bepaling 2.5.2 vraagt dat de regeling openbaar en algemeen vindbaar is.

Wat er nergens staat, is een rapportageplicht aan de raad van toezicht. Noch de wet noch de code verplicht tot een periodiek overzicht van meldingen. Dat is precies de lacune die u zelf moet dichten. Gaat de melding over de bestuurder, dan is de raad van toezicht immers de enige die kan handelen.

Overigens is er per augustus 2026 nog altijd geen sanctiebevoegdheid in werking voor het ontbreken van een regeling. Reken dus niet op een toezichthouder die u eraan herinnert.

Wat u deze week doet

Zoek de meldregeling op de website van uw organisatie. Lukt dat binnen een minuut? Zo niet, dan voldoet u niet aan bepaling 2.5.2. Kijk daarna of de zeven dagen en de drie maanden er letterlijk in staan. Controleer vervolgens of de instemming van de ondernemingsraad is vastgelegd, met datum.

Spreek daarna één ding af met uw bestuurder. Meldingen over de top gaan rechtstreeks naar de voorzitter van de raad van toezicht. Leg vast wie dat beoordeelt en binnen welke termijn. En vraag ten slotte om een jaarlijks geanonimiseerd overzicht van het aantal meldingen.

Mijn oordeel: de meeste regelingen zijn juridisch in orde en bestuurlijk leeg. Wie de route naar de raad van toezicht niet regelt, heeft alleen papier.

Weet u hoeveel meldingen er vorig jaar zijn gedaan?

Verwante begrippen

In het woordenboek

Verder lezen op deze site

Bronnen

Bijgewerkt op 21 augustus 2026. De onderdelen over anoniem melden waren op die datum nog niet in werking getreden.

Is uw meldregeling bestuurlijk sluitend?

Leg uw regeling en uw route bij meldingen over de top voor met de Dossiercoach. Binnen drie werkdagen krijgt u een schriftelijk oordeel. Vaste prijs € 1.200.

Leg uw regeling voor Bekijk de governance-scan