Vertrouwensbreuk tussen raad van bestuur en raad van toezicht: wat doet u?

Bij een vertrouwensbreuk tussen raad van bestuur en raad van toezicht begint u bij uw eigen conflictregeling, niet bij de arbeidsjurist. De Governancecode Zorg en de Wtza verplichten u er een te hebben; het BoZ-model van 6 november 2025 is de meest gebruikte versie. Die schrijft eerst twee maanden overleg tussen de beide voorzitters voor, over een kernpunt dat schriftelijk is omschreven. Komt u er dan niet uit, dan kiest u tussen mediation, een commissie van wijzen, bindend advies via het Scheidsgerecht Gezondheidszorg en arbitrage. Wie die volgorde overslaat, verliest de zaak meestal niet juridisch maar bestuurlijk.

Voor: voorzitters van de raad van toezicht en de raad van bestuur, en bestuurssecretarissen.

Waar het over gaat

Op 6 november 2025 stelden de brancheorganisaties in de zorg een geactualiseerde modelconflictregeling vast. Die is aangepast aan de Wtza en de WBTR. Het bericht haalde geen enkele krant. Toch is dit het document dat het verschil maakt zodra er een vertrouwensbreuk tussen raad van bestuur en raad van toezicht ontstaat. In vrijwel elke bestuurskamer ligt het ongelezen in de la.

Een conflictregeling is namelijk de brandtrap van uw governance. Iedereen weet dat hij er is. Niemand heeft hem ooit gelopen. En op het moment dat het werkelijk nodig is, neemt men toch de lift. Dat is begrijpelijk. Maar het is ook de reden dat conflicten tussen bestuur en toezicht zo vaak bij de Ondernemingskamer eindigen, terwijl ze daar zelden thuishoren.

De vier routes, en de trede ervoor

Het model werkt trapsgewijs. De eerste trede is geen route maar een verplichting. De voorzitter van de raad van toezicht en de voorzitter van de raad van bestuur beschrijven samen op papier waar het conflict precies over gaat. Daarna hebben zij twee maanden om er onderling uit te komen. Pas als dat mislukt, kiest u een vervolgroute.

• Mediation — een onafhankelijke mediator begeleidt het gesprek; partijen houden zelf de uitkomst in handen.
• Commissie van wijzen — drie gezaghebbende buitenstaanders geven een zwaarwegend advies.
• Bindend advies via het Scheidsgerecht Gezondheidszorg — de uitkomst bindt beide partijen.
• Arbitrage — de zwaarste route, met een uitspraak die rechtens afdwingbaar is.

Die eerste trede is verreweg de zwaarste. Want zodra u opschrijft waar het over gaat, wordt zichtbaar of het conflict inhoudelijk is of persoonlijk. Gaat het over een investeringsbesluit, over de informatievoorziening, of over de stijl van de bestuurder? Zolang dat onbenoemd blijft, houdt iedereen zijn eigen versie van het conflict overeind. Dat is comfortabel. Ik heb zelden een dossier gezien waarin beide partijen na twee weken nog dezelfde omschrijving van het kernpunt hadden.

De twee maanden zijn daarom geen wachttijd maar werktijd. Bovendien dwingen ze een tempo af dat het conflict overleeft. Geen besluit in de emotie van een vergadering, maar ook geen slepende toestand van een jaar.

Waar het in de praktijk misgaat

De eerste fout is de lift. Er wordt gebeld met een arbeidsjurist voordat de conflictregeling überhaupt is opgezocht. Daarmee verandert het gesprek van bestuurlijk naar juridisch, en dat is een deur die niet meer dichtgaat. De tweede fout is dat de bestuurssecretaris klem komt te zitten. Twee gremia leggen allebei hun dossier bij hem neer. De derde fout is dat de ondernemingsraad en de cliëntenraad het uit de wandelgangen horen. Vanaf dat moment stuurt niemand het proces meer.

Hoe zo'n zaak kan aflopen, laat Accare zien. Bij deze aanbieder van jeugd-ggz kwamen bestuur en toezicht in 2026 lijnrecht tegenover elkaar te staan. De raad van bestuur diende daarop zélf een enquêteverzoek in bij de Ondernemingskamer, tegen de eigen raad van toezicht. De zitting staat voor november gepland. Wat er ook uitkomt: de organisatie is dan bijna een jaar met zichzelf bezig geweest.

Wat de raad van toezicht deze week doet bij een vertrouwensbreuk

Zoek eerst op welke conflictregeling in uw statuten of reglement staat, en van welke datum die is. De kans is groot dat het nog de versie uit 2017 is. Vraag daarna aan beide voorzitters om ieder afzonderlijk in tien regels het kernpunt op te schrijven. Leg die twee teksten naast elkaar. Spreek vervolgens af wie er met de ondernemingsraad, de cliëntenraad en zo nodig de inspectie communiceert, en wat daar precies wordt gezegd. En houd de bestuurssecretaris erbuiten, want die moet straks nog met beide partijen verder.

Wat mij betreft komt de conflictregeling structureel te laat uit de kast. Toch is dat te veranderen zonder één conflict op te lossen. Bespreek hem één keer per jaar, wanneer er niets aan de hand is. Dat kost twintig minuten. En het maakt de brandtrap begaanbaar.

Wanneer heeft uw raad van toezicht die regeling voor het laatst gelezen?

Bronnen

• Brancheorganisaties Zorg (2025). BoZ-model conflictregeling, versie 6 november 2025. brancheorganisatieszorg.nl
• Brancheorganisaties Zorg (2022). Governancecode Zorg 2022, principe 4 en 6. governancecodezorg.nl
• Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza), eisen aan het interne toezicht.
• Nationale Zorggids (30 juni 2026). Bestuur en raad van toezicht Accare lijnrecht tegenover elkaar.

Bijgewerkt op 20 augustus 2026. Wetgeving en codes veranderen; controleer bij een lopend conflict altijd de versie die in uw eigen statuten en reglementen van toepassing is verklaard.