Wat betekent de Wibz voor uw bestuur en toezicht — en wat geldt er nu al?

De Wibz is nog geen wet. Het wetsvoorstel ligt sinds januari 2025 bij de Tweede Kamer, is nooit in stemming gebracht, en het kabinet heeft in juli 2026 aangekondigd het op een kernpunt om te gooien. Wie nu al zegt dat de Wibz iets van u eist, vergist zich — en wie daarom niets doet, ook.

Voor: bestuurders en toezichthouders van zorg- en jeugdhulpaanbieders met verbonden partijen, vastgoed of een holdingstructuur.

Waar het over gaat

Het voorstel heet voluit Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders, kamerstuk 36686. Het is op 28 januari 2025 ingediend. De commissie bracht op 9 april 2025 verslag uit, en daarna is het stil gebleven: er is nog geen nota naar aanleiding van het verslag, geen plenair debat, geen stemming. De Eerste Kamer heeft het stuk niet eens gezien.

Een wetsvoorstel is een gebouw in de steigers. De steigers staan er, de tekening hangt aan de wand, iedereen kan zien wat de bedoeling is — maar er woont nog niemand, en de aannemer heeft net laten weten dat de indeling verandert. Dat maakt het gebouw niet oninteressant. Het maakt het alleen onbewoonbaar.

Wat er in juli 2026 is veranderd

Op 3 juli 2026 kondigde het kabinet een nota van wijziging aan die het winstuitkeringsregime omkeert. De brief stelt dat alle aanbieders van zorg en jeugdhulp een bescheiden winst moeten kunnen uitkeren, onder voorwaarden die voor iedereen gelijk zijn, en dat een winstuitkering niet hoger mag zijn dan een maximumpercentage van het geïnvesteerd vermogen. Hoeveel dat percentage wordt, staat er niet bij; daar loopt nog onderzoek naar.

De aanleiding is een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 22 oktober 2025. Daarin oordeelde de Raad van State dat de minister het bestaande winstverbod — dat in artikel 5 van de WTZi staat, niet in de Wtza — niet coherent en consistent toepast, en daarmee in strijd handelt met artikel 49 van het EU-werkingsverdrag. Dat dwong tot een herbezinning die nog niet is afgerond.

Nieuw in dezelfde brief is een meldplicht bij de NZa voor vastgoedtransacties met een verbonden partij, vooraf, uit te werken bij algemene maatregel van bestuur. Ook de begrippen verbonden partij en van betekenis zijnde transactie gaan naar die amvb, omdat de wettekst ze niet definieert.

Wat het voorstel wel en niet regelt

• Marktconforme transacties. Het voorgestelde artikel 40c Wmg verplicht de zorgaanbieder normale marktvoorwaarden te hanteren bij transacties met een verbonden partij, en met echtgenoten, levensgezellen, pleegkinderen en bloed- of aanverwanten tot in de tweede graad van de leiding én van de interne toezichthouder.
• Geen onverantwoorde financieringsrisico's. Artikel 40d Wmg verbiedt onverantwoorde risico's bij het aantrekken of terugbetalen van eigen of vreemd vermogen.
• De vergunning als drukmiddel. De artikelen 5 en 7 Wtza worden uitgebreid, zodat de toelatingsvergunning kan worden geweigerd of ingetrokken bij overtreding van artikel 40c.
• Terugvordering door de NZa. Via artikel 76 Wmg kan een aanwijzing inhouden dat een onterecht uitbetaalde winstuitkering wordt teruggevorderd bij de ontvangers.
• Géén tegenstrijdig belang. Dit verrast veel mensen: het voorstel bevat geen bepaling over tegenstrijdig belang. De memorie van toelichting verwijst daarvoor naar de Governancecode Zorg 2022 en naar de WBTR. De wettelijke route die het kabinet kiest, loopt via de norm van marktconformiteit.

Even belangrijk is wat de Wibz niet introduceert. De verplichting tot intern toezicht bestaat al, in artikel 3 van de Wtza. En het voorstel gaat niet alleen over zorg: het wijzigt ook de Jeugdwet.

Wat u deze week doet

Maak een lijst van uw transacties met verbonden partijen over de afgelopen drie jaar: inhuur via een vennootschap van een bestuurder of toezichthouder, managementvergoedingen binnen de groep, huur van vastgoed, ICT- of schoonmaakcontracten met familie. Zet er per transactie bij hoe u zou onderbouwen dat de prijs marktconform is. Kunt u dat bij een transactie niet in twee zinnen, dan hebt u nu al een probleem — niet straks onder de Wibz, maar vandaag onder de Governancecode Zorg en het toezicht van de NZa.

Mijn oordeel: wachten op de Wibz is het slechtste wat u kunt doen. De norm van marktconformiteit is geen nieuwigheid die de wetgever verzint, het is de norm waar de toezichthouders nu al op sturen. De wet legt straks alleen vast wat u nu al had moeten kunnen uitleggen.

Welke transactie zou u liever niet in het jaarverslag zien staan?

Bronnen

• Eerste Kamer. Wetsvoorstel 36686, Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders — documentenreeks en status. eerstekamer.nl
• Ministerie van VWS (2026). Aanscherpingen wetsvoorstel Wibz, kamerbrief 3 juli 2026. eerstekamer.nl
• Memorie van toelichting bij wetsvoorstel 36686. officielebekendmakingen.nl
• Raad van State, 22 oktober 2025, ECLI:NL:RVS:2025:5089 (winstverbod WTZi). raadvanstate.nl
• Wet toetreding zorgaanbieders, artikel 3. wetten.overheid.nl

Bijgewerkt op 21 augustus 2026. De Wibz is een wetsvoorstel in behandeling; controleer de stand van zaken voordat u er beleid op baseert.