Agenderingsrecht
Het recht van een aandeelhouder om een onderwerp op de agenda van de algemene vergadering te laten plaatsen.
Governance Woordenboek · Belanghebbenden en medezeggenschap · juridische stand augustus 2026
Bij de naamloze vennootschap staat het in artikel 2:114a BW. Een of meer houders van aandelen die samen ten minste drie honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, kunnen schriftelijk om behandeling van een onderwerp verzoeken. Het verzoek moet met redenen omkleed zijn en uiterlijk op de zestigste dag voor de vergadering zijn ontvangen. De statuten mogen die drempel verlagen en die termijn verkorten, nooit verzwaren.
Bij de besloten vennootschap gelden andere getallen. Artikel 2:224a vraagt een honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal en een verzoek uiterlijk op de dertigste dag. Er staat bovendien iets in wat bij de NV ontbreekt: het onderwerp wordt opgenomen, mits geen zwaarwichtig belang van de vennootschap zich daartegen verzet. Ook anderen met vergaderrecht kunnen het recht uitoefenen.
In de medezeggenschap heet het anders, en dat is meer dan een woordkwestie. Artikel 23 van de Wet op de ondernemingsraden geeft de ondernemingsraad het recht binnen twee weken een overlegvergadering af te dwingen, daar onderwerpen aan de orde te stellen, en buiten de vergadering schriftelijke voorstellen te doen. De ondernemer beslist pas na overleg, en antwoordt schriftelijk en met redenen omkleed.
De cliëntenraad heeft dat instrument niet. De Wmcz 2018 kent geen overlegvergadering en dus ook geen recht om daarvoor te agenderen. Wat de wet wel geeft is het ongevraagde adviesrecht van artikel 9 en het jaarlijkse overleg met het toezichthoudende orgaan van artikel 11. Wie spreekt over het agenderingsrecht van de cliëntenraad, gebruikt de term oneigenlijk.
Ook wel: recht op agendering, agenderen.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- NV: drie procent van het geplaatste kapitaal, uiterlijk zestig dagen vooraf
- BV: een procent, uiterlijk dertig dagen, met een uitzondering bij zwaarwichtig belang
- OR en cliëntenraad: geen agenderingsrecht, wel initiatief- en overlegrechten
Sectoren
Zorg-BV's en zorgverenigingen voor het vennootschappelijke deel. Zorgbreed voor het medezeggenschapsdeel.
Wat het agenderingsrecht betekent in de praktijk
Voor een ondernemingsraad is het derde lid van artikel 23 het scherpste gereedschap, en het wordt zelden gebruikt. Een schriftelijk voorstel met toelichting dwingt overleg af en daarna een schriftelijk, met redenen omkleed antwoord. Een mondelinge vraag in de rondvraag levert dat allemaal niet op. Het verschil zit in de vorm, niet in de inhoud.
Kijk als raad van toezicht ook naar uw eigen agenda. Wie stelt die op, en kan een individueel lid een onderwerp toevoegen zonder toestemming van de bestuurder? Leg dat vast in het reglement. Een toezichthouder die alleen kan bespreken wat hem wordt voorgelegd, houdt geen toezicht maar woont een presentatie bij.
Het woord agenderingsrecht komt in de Wet op de ondernemingsraden niet voor. Wat daar staat is een initiatiefrecht met een overleg- en antwoordplicht.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Algemene vergadering
- Ondernemingsraad
- Cliëntenraad
- Adviesrecht van de ondernemingsraad
- Adviesrecht van de cliëntenraad
- Aandeelhoudersovereenkomst
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikelen 114a en 224a. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet op de ondernemingsraden, artikel 23. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikelen 9 en 11.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.