ANBI-status
De fiscale status van een algemeen nut beogende instelling, die fiscale voordelen oplevert maar eisen stelt aan bestuur, beloning en transparantie.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
De ANBI-status berust op art. 5b van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, uitgewerkt in art. 1a van de Uitvoeringsregeling AWR 1994. Zij levert vrijstelling van schenk- en erfbelasting op en maakt giften aftrekbaar voor de gever — voor welzijnsorganisaties, fondsen en veel zorgstichtingen is dat van reëel financieel belang.
De voorwaarden raken de kern van de governance. De instelling moet nagenoeg uitsluitend het algemeen nut dienen. Geen enkele persoon — bestuurder, oprichter of ander — mag over het vermogen beschikken alsof het zijn eigen vermogen is; dat vereist in de praktijk een bestuur van ten minste drie personen zonder doorslaggevende zeggenschap van één. De beloning van beleidsbepalers is beperkt tot onkostenvergoeding en niet-bovenmatig vacatiegeld. En er geldt een publicatieplicht: doelstelling, beleidsplan, bestuurssamenstelling, beloningsbeleid en financiële verantwoording moeten op internet vindbaar zijn.
De Belastingdienst kan de status intrekken, met terugwerkende kracht. Dat gebeurt vaker dan gedacht, meestal op twee gronden: de feitelijke activiteiten passen niet meer bij het statutendoel — zie doeloverschrijding — of de publicatieplicht wordt niet nageleefd.
Ook wel: ANBI.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Stichtingen en verenigingen die nagenoeg uitsluitend het algemeen nut beogen
- Vereist in de praktijk een bestuur waarin geen enkele persoon over het vermogen kan beschikken als ware het van hem
- Beloning van beleidsbepalers beperkt tot onkostenvergoeding en niet-bovenmatig vacatiegeld
- Niet van toepassing op vennootschappen met winstoogmerk
Sectoren
Deels sectorspecifiek. De ANBI-regeling is fiscaal en geldt sectorbreed, maar zij raakt welzijnsorganisaties, fondsen en zorgstichtingen met giftenstromen direct in hun financiering. De publicatieplicht loopt bovendien deels parallel aan de openbare jaarverantwoording in de zorg.
Wat dit betekent in de praktijk
Controleer bij elke ANBI eenmaal per jaar of de publicatiegegevens op de website nog kloppen en of de bestuurssamenstelling daar overeenkomt met die in het handelsregister. Het is de goedkoopste controle die er is en tegelijk de meest voorkomende reden waarom een status onder druk komt.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Omzetting van rechtsvorm
- Stichting
- Doeloverschrijding
- Uitkeringsverbod
- Bestuursverslag
- Handelsregister
- Vpb-zorgvrijstelling
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Algemene wet inzake rijksbelastingen Art. 5b AWR (algemeen nut beogende instelling).
- Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994 Art. 1a Uitvoeringsregeling AWR 1994 (voorwaarden, beloning en publicatieplicht).
- Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris. Hoofdstuk over fiscale aspecten.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.