Beklamel-norm

De maatstaf uit de rechtspraak waarmee een bestuurder persoonlijk aansprakelijk is als hij namens de organisatie een verplichting aangaat, terwijl hij wist of had moeten begrijpen dat zij die niet kon nakomen.

Governance Woordenboek · Risico, integriteit en aansprakelijkheid · juridische stand september 2026

De Beklamel-norm komt uit een arrest van de Hoge Raad van 6 oktober 1989. Een bestuurder handelt onrechtmatig als hij namens de rechtspersoon een verplichting aangaat die zij niet kan nakomen. Dat geldt als hij dat wist of redelijkerwijs behoorde te begrijpen, en de rechtspersoon ook geen verhaal biedt. Hij is dan persoonlijk aansprakelijk tegenover de schuldeiser, op grond van de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW.

Normaal gesproken is de rechtspersoon zelf aansprakelijk voor haar schulden, en niet haar bestuurder. Daarom legt de rechter de lat hoog. In 2006 vatte de Hoge Raad de regel samen in het arrest Ontvanger/Roelofsen: de bestuurder is alleen aansprakelijk als hem persoonlijk een ernstig verwijt valt te maken. Naast Beklamel noemde de Hoge Raad daar een tweede categorie, namelijk het frustreren van verhaal.

Beslissend is de kennis op het moment van het aangaan. Wist het bestuur dat de liquiditeit ontbrak, of had het dat uit de cijfers moeten afleiden, dan is elke nieuwe bestelling riskant. Bovendien kijkt de rechter naar elke bestuurder afzonderlijk. Sinds een arrest van 30 maart 2018 geldt bij deze aansprakelijkheid tegenover derden namelijk geen collectieve verantwoordelijkheid, zoals die intern wel geldt op grond van artikel 2:9 BW.

De norm geldt voor elke rechtspersoon met een bestuur, dus ook voor een stichting of vereniging. Zij staat bovendien los van de aansprakelijkheid tegenover de curator in een faillissement. Een schuldeiser kan de norm inroepen zodra de organisatie niet betaalt en geen verhaal biedt; een faillissement is daarvoor geen voorwaarde. Toezichthouders gaan echter geen verplichtingen aan namens de rechtspersoon, zodat de norm vooral het bestuur raakt.

Ook wel: Beklamel-arrest, Beklamel-aansprakelijkheid, aansprakelijkheid voor nieuwe schulden.

Wat de Beklamel-norm betekent in de praktijk

In de zorg speelt de norm vooral als een aanbieder in liquiditeitsproblemen komt en toch blijft inkopen, huren of inhuren. Denk aan een jeugdzorgaanbieder die op achterstallige betalingen wacht. Wie dan nieuwe verplichtingen aangaat, moet kunnen onderbouwen waarom hij verwachtte dat de organisatie zou betalen. Leg die onderbouwing daarom vast in het bestuursbesluit.

Een actuele liquiditeitsprognose is daarbij het belangrijkste bewijsstuk. Bovendien helpt het als de raad van toezicht aantoonbaar naar die prognose heeft gevraagd. Een verzekering biedt echter beperkte bescherming, want polissen sluiten opzet vaak uit. Het beste verweer blijft dus een bestuur dat tijdig stopt met nieuwe verplichtingen, of de schuldeiser vooraf over het risico informeert.

Beklamel gaat over het aangaan van nieuwe verplichtingen. Wie bewerkstelligt of toelaat dat de organisatie bestaande schulden niet betaalt en geen verhaal biedt, valt onder de tweede categorie uit Ontvanger/Roelofsen.

Toets uw eigen situatie

Weet u op welk moment uw organisatie geen verplichtingen meer mag aangaan? Bij liquiditeitskrapte is dat de vraag achter de Beklamel-norm, en zij hoort bij de bestuurder én bij het toezicht op tafel te liggen. Spreek daarom af vanaf welk punt elke nieuwe verplichting een expliciet besluit vraagt, met vastlegging van de verwachting dat nog kan worden betaald. Leg bovendien de prognose vast waarop u dat baseert, want achteraf is niet te reconstrueren wat u toen wist.

Bronnen

• Hoge Raad 6 oktober 1989, ECLI:NL:HR:1989:AB9521, het Beklamel-arrest.
• Hoge Raad 8 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AZ0758, Ontvanger/Roelofsen, over de twee categorieën en het ernstig persoonlijk verwijt.
• Hoge Raad 30 maart 2018, ECLI:NL:HR:2018:470, over de individuele toets bij aansprakelijkheid tegenover derden.
• Artikel 6:162 BW, over de onrechtmatige daad.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in september 2026.