Belet en ontstentenis
De statutair verplichte regeling voor de situatie waarin bestuurders of toezichthouders tijdelijk niet kunnen handelen (belet) of zijn weggevallen (ontstentenis).
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
Ontstentenis is het definitief ontbreken van een bestuurder — door ontslag, overlijden of het niet aanvaarden van de benoeming. Belet is een tijdelijke verhindering: ziekte, schorsing, langdurige onbereikbaarheid, of een situatie waarin de bestuurder wegens tegenstrijdig belang niet mag meebeslissen. Sinds de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) moeten de statuten voorschriften bevatten voor de situatie waarin álle bestuurders belet of ontstentenis hebben, zodat de rechtspersoon bestuurbaar blijft.
De regeling wijst aan wie dan bestuurt: een lid van het toezichthoudend orgaan, een door dat orgaan aangewezen persoon, een eerder benoemde vervanger, of een door de rechter benoemde bestuurder. Dezelfde systematiek geldt voor het toezichthoudend orgaan zelf.
De praktische betekenis is groot en wordt zelden op tijd onderkend. Wanneer een bestuurder in een crisis met onmiddellijke ingang vertrekt of wordt geschorst, is de belet-en-ontstentenisregeling het enige dat een governance-vacuüm voorkomt. Ontbreekt zij, dan resteert de gang naar de rechter, met tijdverlies op precies het verkeerde moment.
Ook wel: belet- en ontstentenisregeling.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Alle rechtspersonen van Boek 2 BW, verplicht sinds de WBTR
- Stichting — art. 2:291 lid 5 BW voor het bestuur, met een pendant voor het toezichthoudend orgaan
- Vereniging, coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij — vergelijkbare bepalingen
- NV en BV — art. 2:134a en 2:244a BW
- Op te nemen bij de eerstvolgende statutenwijziging; er is geen einddatum en geen sanctie
Sectoren
Niet sectorspecifiek. Voor zorgorganisaties is de bepaling wel bovengemiddeld relevant: bij een plotseling vertrek of een schorsing van de bestuurder bepaalt zij of de organisatie bestuurbaar blijft, en daarmee of de continuïteit van zorg in gevaar komt.
Wat dit betekent in de praktijk
Dit is de bepaling die bepaalt of uw benoeming als interim-bestuurder rechtsgeldig is. Controleer haar vóórdat u het benoemingsbesluit tekent, niet erna — een benoeming door een onbevoegd orgaan is aantastbaar, en daarmee elk besluit dat u daarna neemt.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Statuten
- Interim-bestuurder
- Governance-vacuüm
- Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR)
- Eenhoofdig en meerhoofdig bestuur
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. (2021). Checklist WBTR voor besturen van kleine stichtingen en verenigingen (versie juni 2021). KNB. Item 8.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:291 lid 5 BW; art. 2:299 BW (voorziening in het bestuur door de rechtbank).
- Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Stb. 2020, 507) Artikel XV lid 4: op te nemen bij de eerstvolgende statutenwijziging.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.