Bestuursverbod

Het verbod om gedurende ten hoogste vijf jaar bestuurder of commissaris te zijn, dat de rechtbank na een faillissement kan opleggen aan een bestuurder aan wie daarvan een persoonlijk verwijt valt te maken.

Governance Woordenboek · Risico, integriteit en aansprakelijkheid · juridische stand augustus 2026

De regeling staat in de artikelen 106a tot en met 106e van de Faillissementswet en geldt sinds 2016. De curator vordert het verbod, of het openbaar ministerie verzoekt het. Er moet een faillissement zijn uitgesproken, en de grond moet zich hebben voorgedaan tijdens het faillissement of in de drie jaar daaraan voorafgaand.

Er zijn vijf gronden. Onherroepelijke aansprakelijkheid wegens kennelijk onbehoorlijke taakvervulling. Doelbewuste benadeling van schuldeisers via rechtshandelingen die onherroepelijk zijn vernietigd. Ernstig tekortschieten in de plicht om de curator te informeren en mee te werken. Ten minste twee eerdere faillissementen met een persoonlijk verwijt. En een onherroepelijke vergrijpboete van de Belastingdienst.

De gevolgen zijn stevig. Een benoeming in strijd met het verbod is nietig. De Kamer van Koophandel schrijft de betrokkene uit en registreert het verbod in het handelsregister. Het verbod strekt zich uit tot bestuurs- en commissarisfuncties bij andere rechtspersonen, en ook de feitelijke beleidsbepaler valt eronder.

Twee beperkingen verklaren waarom het instrument weinig wordt gebruikt. Er moet een faillissement zijn, dus falend bestuur zonder faillissement valt erbuiten. En de uitspraak kan niet uitvoerbaar bij voorraad worden verklaard: het verbod werkt pas als de uitspraak onherroepelijk is. Dat kost jaren.

Ook wel: civielrechtelijk bestuursverbod.

Wat een bestuursverbod betekent in de praktijk

Dat er in de zorg geen toepassing bekend is, komt door de faillissementseis. Bij een zorgorganisatie in nood wordt vaker een doorstart of overname georganiseerd dan een faillissement uitgesproken, juist omdat de continuïteit van zorg voorgaat. Wie een integriteitsinstrument zoekt dat wel bruikbaar is, komt eerder uit bij de vergewisplicht en bij het wetsvoorstel Wibz.

Er lopen drie sporen naast elkaar en dat wordt vaak door elkaar gehaald. Het civielrechtelijke bestuursverbod uit de Faillissementswet, het strafrechtelijke beroepsverbod als bijkomende straf bij een veroordeling, en het tuchtrecht met doorhaling van de BIG-registratie. Zij hebben eigen gronden, eigen rechters en eigen termijnen, en sluiten elkaar niet uit.

De rechtbank kan hangende de procedure een bestuurder schorsen en tijdelijke bestuurders of commissarissen aanstellen, zodat de rechtspersoon niet bestuurloos achterblijft.

Bronnen

• Faillissementswet, artikelen 106a tot en met 106e. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikelen 138 en 248. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Wetboek van Strafrecht, artikelen 28 en 31. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.