Btw-positie van de toezichthouder

De vraag of een toezichthouder btw moet rekenen over zijn vergoeding, die sinds 2019 in beginsel ontkennend wordt beantwoord.

Governance Woordenboek · Organen en rollen · juridische stand augustus 2026

De btw-positie van de toezichthouder was lang eenvoudig: hij gold zonder meer als ondernemer. Dat veranderde met het arrest van het Hof van Justitie van 13 juni 2019 in de zaak IO. Het Hof oordeelde dat de vereiste zelfstandigheid ontbreekt wanneer iemand handelt voor rekening en verantwoordelijkheid van het orgaan. De Hoge Raad volgde die lijn vervolgens op 26 juni 2020.

De staatssecretaris heeft het beleid vastgelegd. Het besluit van 4 december 2024 neemt de eerdere regeling uit 2021 over en geeft invulling aan het begrip zelfstandig uit de Wet op de omzetbelasting 1968. Volgens dat besluit worden toezichtwerkzaamheden niet als ondernemer verricht. Dat geldt bovendien ook wanneer iemand daarnaast wél ondernemer is voor andere activiteiten.

De gevolgen zijn praktisch. Over de vergoeding wordt geen btw in rekening gebracht, en de btw die aan die werkzaamheden is toe te rekenen, is niet aftrekbaar. Wie meerdere toezichtfuncties vervult, telt die dus niet op tot ondernemerschap. Voor de organisatie scheelt dat een factuurstroom en bij vrijgestelde zorg ook kosten.

Let op de grens met advieswerk. Een interim-opdracht, een advies of een projectrol is een andere prestatie dan het lidmaatschap van een toezichthoudend orgaan. Daarvoor kan wél btw-plicht gelden. Beschrijf de rol in de opdrachtbevestiging daarom precies, want de fiscale behandeling volgt de aard van het werk. Een titel op papier is dus niet beslissend.

Ook wel: omzetbelasting commissaris, btw-plicht toezichthouder.

Wat de btw-positie van de toezichthouder betekent in de praktijk

Voor een nieuwe toezichthouder is dit een kwestie van vijf minuten. Spreek af dat de vergoeding zonder btw wordt uitbetaald en leg vast op welke grondslag dat gebeurt. Een oude modelovereenkomst met een btw-clausule levert anders elk kwartaal verwarring op. Controleer daarnaast of de bezoldiging binnen de wettelijke normen blijft.

Voor wie naast toezicht ook opdrachten doet, ligt het lastiger. De vraag is dan per rol welke prestatie wordt geleverd en voor wiens rekening en risico dat gebeurt. Laat dat bij twijfel toetsen, want een verkeerde aanname werkt jaren door. De administratie hoort de twee stromen bovendien gescheiden te houden.

Het besluit gaat over de omzetbelasting. Voor de loonheffing en de inkomstenbelasting gelden eigen regels, en die leiden bij toezichtfuncties tot een andere beoordeling.

Bronnen

• Staatscourant 2024, 38545, het besluit over belastingplicht en fiscale eenheid.
• Wet op de omzetbelasting 1968, artikel 7 over het begrip ondernemer.
• Kennisgroepen Belastingdienst, standpunten over toezichthouders en commissarissen.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.