Home » Governance Woordenboek » Calamiteit

Calamiteit

Een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg en die tot de dood van een cliënt of een ernstig schadelijk gevolg voor een cliënt heeft geleid.

Governance Woordenboek · Crisis, conflict en ingrijpen · juridische stand augustus 2026

De definitie staat in artikel 1 lid 1 van de Wkkgz en is smaller dan het spraakgebruik. Beslissend is niet hoe ernstig de fout was, maar welk gevolg is ingetreden: de dood of ernstige schade. Een gebeurtenis die had kunnen leiden tot schade is een incident en gaat naar de interne meldprocedure. Een gebeurtenis waarbij de schade daadwerkelijk is opgetreden, is een calamiteit en gaat naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

De meldplicht staat in artikel 11 lid 1 onder a Wkkgz en luidt onverwijld. De wet noemt geen aantal dagen. De IGJ hanteert in haar uitvoeringspraktijk drie werkdagen nadat is vastgesteld dat het om een calamiteit gaat, en biedt daarnaast ruimte om bij twijfel maximaal zes weken zelf uit te zoeken of daarvan sprake is. Dat zijn uitvoeringsnormen van de toezichthouder, geen wettelijke termijnen; de juridische norm blijft onverwijld.

De plicht rust op de zorgaanbieder, dus op de rechtspersoon en daarmee op het bestuur, niet op de individuele zorgverlener. Wat de melding moet bevatten staat in de artikelen 8.1 en 8.2 van het Uitvoeringsbesluit Wkkgz: een feitelijke omschrijving met datum, de ondernomen acties en de vermelding van mogelijk strafbare feiten. Is de melding onvolledig, dan krijgt de aanbieder twee weken om aan te vullen.

Sinds januari 2025 differentieert de IGJ haar reactie op meldingen aan de hand van de Beleidsregel Calamiteitenmeldingen. Niet elke melding leidt nog tot een volledig onderzoekstraject. Dat verandert niets aan de meldplicht zelf, wel aan wat erop volgt.

Ook wel: calamiteitenmelding.

Op wie is dit van toepassing?

Rechtsvormen

  • Alle zorgaanbieders onder de Wkkgz, ongeacht rechtsvorm: stichting, vereniging, coöperatie, BV, maatschap of eenmanszaak
  • Instellingen en solistisch werkende zorgverleners vallen er beide onder
  • De plicht ligt bij de zorgaanbieder als rechtspersoon, niet bij de behandelaar

Sectoren

Zorgbreed, voor zorg die onder de Wkkgz valt. Jeugdhulp kent een eigen meldroute onder de Jeugdwet met een eigen leidraad van de IGJ; die twee sporen moeten niet door elkaar worden gehaald.

Wat een calamiteit betekent in de praktijk

De meest gemaakte fout is de twijfeltermijn van zes weken gebruiken als vanzelfsprekend uitstel. De drie werkdagen beginnen te lopen zodra intern is vastgesteld dat het om een calamiteit gaat. Het bestuur moet kunnen aantonen wanneer dat moment was. Vraag als raad van toezicht dus naar het besluitmoment, niet naar de meldingsdatum.

Vraag daarnaast niet alleen hoeveel calamiteiten zijn gemeld, maar hoeveel gebeurtenissen als geen calamiteit zijn afgedaan en op welke grond. Daar zit het risico, niet in de gevallen die wel zijn gemeld.

Leg vast wie namens de raad van bestuur meldt bij afwezigheid van de bestuurder. Dat is een kleine bepaling in het bestuursreglement die op een vrijdagmiddag het verschil maakt.

Verwante begrippen

In het woordenboek

Verder lezen op deze site

Bronnen

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.

Twijfelt u of dit bij u op orde is?

De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.

Naar de governance-scan Doe eerst de gratis check