Compliance
Het geheel van maatregelen waarmee een organisatie borgt dat zij wet- en regelgeving, codes en eigen regels naleeft.
Governance Woordenboek · Risico, integriteit en aansprakelijkheid · juridische stand augustus 2026
Opvallend genoeg komen de woorden compliance en compliance officer in de Governancecode Zorg 2022 niet voor. De code werkt met de bredere begrippen risicobeheersing en controlesystemen (art. 5.4.1 en 5.4.2). Dat betekent niet dat compliance in de zorg geen rol speelt — het betekent dat de organisatie zelf moet bepalen hoe zij die functie belegt.
De hoeveelheid normen waaraan een zorgaanbieder moet voldoen is inmiddels aanzienlijk: de Wkkgz, de Wtza, de Wmcz 2018, de WNT, de wmg, de aVG in de zorg, de wet zorg en dwang, de wet bescherming klokkenluiders, sectorale kwaliteitskaders en de inkoopvoorwaarden van financiers. Zonder iemand die het overzicht bijhoudt, wordt naleving een optelsom van losse verantwoordelijkheden.
In het Three lines model hoort compliance tot de tweede lijn: normstellend en toetsend, naast maar niet in de operatie. Voor de raad van toezicht is de kernvraag simpel: wie kan mij vertellen waar wij op dit moment niet aan voldoen, en aan wie rapporteert die persoon. Als het antwoord op de tweede vraag ‘de bestuurder’ is, en er is geen escalatieroute, dan is de functie niet onafhankelijk.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal: van toepassing bij elke rechtspersoon van Boek 2 BW; de inrichting is vormvrij
- De Governancecode Zorg 2022 kent geen compliancefunctie en geen compliance officer
- In het three lines model hoort compliance tot de tweede lijn
- Zonder escalatieroute naar het toezicht is de functie niet onafhankelijk
Sectoren
Deels sectorspecifiek. De hoeveelheid normen waaraan een zorgaanbieder moet voldoen is groot: Wkkgz, Wtza, Wmcz 2018, WNT, Wmg, AVG, Wet zorg en dwang, Wet bescherming klokkenluiders, kwaliteitskaders en inkoopvoorwaarden. De code stelt geen aparte compliancefunctie verplicht maar eist wel goede en hanteerbare risicobeheersings- en controlesystemen (art. 5.4.1 en 5.4.2).
Wat dit betekent in de praktijk
Vraag eenmaal per jaar om een overzicht van geconstateerde tekortkomingen in naleving, met de status erbij. Niet om af te rekenen, maar omdat een organisatie die zo'n lijst niet kan produceren, per definitie niet weet waar zij staat.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- AI-governance
- AI-verordening
- Interne beheersing
- Three lines model
- Integriteit en gedragscode
- Risicomanagement
- Interne auditfunctie
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Governancecode Zorg 2022, Brancheorganisaties Zorg Art. 5.4.1 en 5.4.2; de code noemt compliance niet afzonderlijk.
- Peij, S. C. (Red.). (2022). Handboek corporate governance (7e druk). Boom. Hoofdstuk over compliance en interne beheersing.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.