Coöperatie

Een bijzondere vereniging die in de stoffelijke behoeften van haar leden voorziet door overeenkomsten met hen aan te gaan, en die wél aan haar leden mag uitkeren.

Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026

De coöperatie is een vereniging met een economisch doel: zij sluit overeenkomsten met haar leden in het bedrijf dat zij daartoe uitoefent. Anders dan de gewone vereniging en de stichting mag zij winst aan haar leden uitkeren. Aansprakelijkheid van leden voor tekorten kan worden uitgesloten of beperkt; dat blijkt uit de toevoeging U.A., B.A. of W.A. achter de naam.

In zorg en welzijn wint de coöperatie terrein als samenwerkingsvehikel: huisartsencoöperaties en zorggroepen in de eerste lijn, inkoopcoöperaties, coöperaties van zelfstandige zorgverleners, en wijkgerichte burgercoöperaties in het sociaal domein. Verwant is de onderlinge waarborgmaatschappij, die verzekeringsovereenkomsten met haar leden sluit.

Governancetechnisch is de coöperatie aantrekkelijk omdat zij zeggenschap en belang bij de leden legt, maar juist dat maakt haar kwetsbaar voor tegenstrijdig belang: het lid is tegelijk eigenaar, bestuurder en contractspartij. Een expliciete regeling voor besluitvorming waarbij bestuurders een persoonlijk belang hebben, is bij coöperaties geen formaliteit maar bestaansvoorwaarde.

Ook wel: onderlinge waarborgmaatschappij, owm.

Wat dit betekent in de praktijk

Bij coöperatieve zorgsamenwerkingen is de scherpste vraag: waar zit het geld en waar zit de zeggenschap, en lopen die parallel? Waar leden zowel leverancier als eigenaar zijn, ontstaan de conflicten vrijwel altijd rond verdeelsleutels en niet rond strategie.

Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.

Bronnen

• Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris. Hoofdstuk 18 coöperatie en hoofdstuk 19 onderlinge waarborgmaatschappij.
• Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:53 en volgende BW.

Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.