Doeloverschrijding
Het verrichten van een rechtshandeling die buiten het in de statuten omschreven doel van de rechtspersoon valt.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
Art. 2:7 BW is een kort artikel met grote gevolgen: een door een rechtspersoon verrichte rechtshandeling is vernietigbaar indien daardoor het doel werd overschreden en de wederpartij dit wist of zonder eigen onderzoek moest weten. Alleen de rechtspersoon zelf kan zich daarop beroepen — de wederpartij kan zich er niet achter verschuilen.
Praktisch betekent dit dat de statutaire doelomschrijving een grens is die vooral naar binnen werkt. Zij bepaalt niet zozeer wat rechtsgeldig kan worden aangegaan, als wel waarvoor het bestuur zich moet verantwoorden. Een zorgstichting met als doel ‘het verlenen van zorg aan ouderen’ die een commercieel vastgoedfonds opzet, overschrijdt haar doel — en dat is de eerste steen in een dossier over onbehoorlijk bestuur.
Bij zorgstichtingen is de doelomschrijving zelden bijgehouden. Nieuwe zorgvormen, welzijnsactiviteiten, samenwerkingsvehikels en digitale dienstverlening zijn in de loop der jaren toegevoegd zonder statutenwijziging. Dat wordt pas een probleem op het moment dat er iets misgaat: bij een enquêteverzoek, bij een aansprakelijkstelling of bij het intrekken van de aNBI-status.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal: van toepassing bij elke rechtspersoon van Boek 2 BW (art. 2:7 BW)
- Alleen de rechtspersoon zelf kan een rechtshandeling wegens doeloverschrijding vernietigen
- Vereist dat de wederpartij het wist of zonder eigen onderzoek moest weten
- Bij de stichting weegt de doelomschrijving zwaarder, omdat er geen ledenvergadering is die het doel bijstelt
Sectoren
Niet sectorspecifiek. In zorg en welzijn speelt het vraagstuk wel vaker, doordat organisaties in de loop der jaren activiteiten toevoegen — nieuwe zorgvormen, welzijnsactiviteiten, samenwerkingsvehikels, vastgoed — zonder de doelomschrijving aan te passen. Voor ANBI’s heeft dat bovendien fiscale gevolgen.
Wat dit betekent in de praktijk
Leg de statutaire doelomschrijving naast het actuele activiteitenoverzicht en de omzetverdeling. Waar meer dan een klein deel van de omzet buiten het doel valt, is een statutenwijziging geen formaliteit maar risicobeheersing.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Brink-van der Meer, J. E., Huizink, J. B., & Van Leeuwen, B. H. A. (2022). Rechtspersoon, vennootschap en onderneming (6e druk, Studiereeks Burgerlijk Recht 7). Wolters Kluwer. Hoofdstuk over doel en doeloverschrijding.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:7 BW.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.