Eenhoofdig en meerhoofdig bestuur
De keuze tussen één bestuurder die alleen bestuurt en een college van bestuurders dat gezamenlijk verantwoordelijk is.
Governance Woordenboek · Organen en rollen · juridische stand augustus 2026
De wet laat beide vormen toe en schrijft geen omvang voor. De keuze staat in de statuten en heeft grotere gevolgen dan zij op het eerste gezicht lijkt te hebben. Bij een meerhoofdig bestuur geldt collegiale verantwoordelijkheid: elke bestuurder is aansprakelijk voor het geheel, ook voor het deel dat een collega deed. Art. 2:9 lid 2 BW laat één ontsnapping open — een bestuurder is niet aansprakelijk als hem, mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken, geen ernstig verwijt kan worden gemaakt én hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen.
Die formulering maakt duidelijk waarom een taakverdeling in het bestuursreglement geen formaliteit is. Zonder vastgelegde portefeuilleverdeling is er niets om zich op te beroepen. Met een vastgelegde verdeling blijft de plicht bestaan om in te grijpen zodra u weet of behoort te weten dat het bij een collega misgaat.
Een eenhoofdig bestuur is sneller en goedkoper, maar mist het interne correctiemechanisme. Alles komt dan neer op de raad van toezicht en op de kwaliteit van de tweede lijn onder de bestuurder. Bij organisaties die uit een crisis komen, is de gang van eenhoofdig naar meerhoofdig bestuur daarom vaak een verstandiger interventie dan het vervangen van de zittende bestuurder.
Let ook op de stemverhouding: sinds de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) mag geen enkele bestuurder meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders tezamen. Een statutaire doorslaggevende stem voor de voorzitter is toegestaan, een vetorecht in feite niet.
Ook wel: collegiaal bestuur.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal: van toepassing bij elke rechtspersoon van Boek 2 BW; de wet schrijft geen omvang van het bestuur voor
- De keuze staat in de statuten; wijziging vergt dus een statutenwijziging of een statutaire bandbreedte
- Bij een meerhoofdig bestuur geldt collegiale verantwoordelijkheid (art. 2:9 BW)
- Sinds de WBTR mag geen bestuurder meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders samen
Sectoren
Niet sectorspecifiek. In de zorg speelt wel mee dat de Wtza een toezichthoudend orgaan verplicht stelt maar niets zegt over de omvang van het bestuur, en dat de WNT de bezoldiging van elke topfunctionaris afzonderlijk normeert — een tweede bestuurder is dus ook een WNT-vraagstuk.
Wat dit betekent in de praktijk
Bij een tweehoofdig bestuur zonder doorslaggevende stem kan een patstelling de organisatie volledig lamleggen; er is dan geen orgaan dat de knoop doorhakt. Controleer bij elke tweehoofdige constructie of de statuten een voorziening kennen, en zo niet, of de raad van toezicht bevoegd is een derde bestuurder te benoemen.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Raad van bestuur
- Bestuursreglement
- Bestuurdersaansprakelijkheid
- Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR)
- Belet en ontstentenis
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris. Hoofdstuk over bestuur en taakverdeling.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:9 BW; art. 2:291 lid 3 BW (meervoudig stemrecht).
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.