Geschiktheid
Het geheel van kennis, ervaring, vaardigheden en professioneel gedrag dat nodig is om een bestuurs- of toezichtfunctie te vervullen.
Governance Woordenboek · Toezichtinstrumenten en verantwoording · juridische stand augustus 2026
Geschiktheid is in het Nederlandse governancedenken opgeschoven van een impliciete verwachting naar een expliciete norm. Het gaat niet alleen om deskundigheid maar ook om betrouwbaarheid, houding en gedrag: het vermogen tot tegenspraak, tot zelfreflectie en tot het uithouden van ongemak. In gereguleerde sectoren is dit uitgewerkt in fit-and-propertoetsing; in de zorg is er geen algemene wettelijke toets, maar de IGJ en de NZa betrekken geschiktheid wel in hun oordeel over goed bestuur.
Geschiktheid is bovendien een collectief begrip. Niet elk lid van de raad van toezicht hoeft alles te kunnen; de raad van toezicht als geheel moet de vereiste domeinen dekken — zorginhoud, financiën, vastgoed, ICT en informatieveiligheid, arbeidsmarkt, juridisch. De profielschets is het instrument dat dit expliciet maakt.
Voor beursvennootschappen geldt sinds 1 januari 2022 bovendien een wettelijk ingroeiquotum voor de genderverhouding in de raad van commissarissen. In de zorg is diversiteit geen wettelijke eis maar wel een expliciet toetsthema in het Kader Goed Bestuur.
Ook wel: fit and proper, deskundigheid.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal als norm voor bestuurders en toezichthouders
- In gereguleerde sectoren zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen uitgewerkt in een wettelijke fit-and-propertoets
- In de zorg geen algemene wettelijke toets, wel een expliciet toetsthema van het externe toezicht
- Geschiktheid is een collectief begrip: niet elk lid hoeft alles te kunnen
Sectoren
Niet sectorspecifiek als begrip, wel verschillend geregeld. Voor beursvennootschappen geldt sinds 1 januari 2022 een wettelijk ingroeiquotum voor de genderverhouding in de raad van commissarissen. In de zorg is diversiteit geen wettelijke eis maar wél een toetsthema in het Kader Goed Bestuur.
Wat dit betekent in de praktijk
De meest voorkomende geschiktheidslacune in zorgorganisaties is niet zorginhoud maar financieel-technische diepgang: één financieel expert die in de praktijk de enige is die de cijfers werkelijk leest. Dat is geen samenstellingsfout maar een enkelvoudig risicopunt.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets
- Profielschets
- Raad van toezicht
- Zelfevaluatie
- Werkgeversrol van de raad van toezicht
- Onafhankelijkheid
- Introductieprogramma en permanente educatie
- Zienswijze bij benoeming
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Peij, S. C. (Red.). (2022). Handboek corporate governance (7e druk). Boom. Hoofdstukken 1 en 4.
- Lückerath-Rovers, M., e.a. (Red.). Jaarboek corporate governance [reeks, 2011-2012 tot en met 2025-2026]. Wolters Kluwer. Editie 2015-2016, fit-and-propertoetsing.
- Kader Goed Bestuur, IGJ en NZa, versie mei 2022 Thema diversiteit en deskundigheid.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.