Governance-vacuüm

De situatie waarin de organisatie tijdelijk geen bevoegd of functionerend bestuur of toezicht heeft.

Governance Woordenboek · Crisis, conflict en ingrijpen · juridische stand augustus 2026

Een governance-vacuüm ontstaat sneller dan men verwacht: een bestuurder die per direct vertrekt of wordt geschorst, een voltallige raad van toezicht die opstapt na een conflict, een benoeming die achteraf onbevoegd blijkt, of een situatie waarin alle bestuurders wegens tegenstrijdig belang zijn uitgesloten. De gevolgen zijn onmiddellijk operationeel: contracten kunnen niet worden getekend, betalingen niet worden geaccordeerd, en besluiten die wél worden genomen zijn aantastbaar.

De wettelijke voorziening is de belet en ontstentenis-regeling in de statuten, sinds de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) verplicht. Ontbreekt zij of dekt zij de situatie niet, dan resteert de gang naar de rechter — bij de stichting kan de rechtbank op verzoek van een belanghebbende of het openbaar ministerie in het bestuur voorzien, en in een enquêteprocedure kan de Ondernemingskamer een tijdelijke bestuurder benoemen via onmiddellijke voorzieningen.

Voor de continuïteit van zorgverlening is een vacuüm bovendien een toezichtprobleem: IGJ en NZa beschouwen een onbestuurbare zorgaanbieder als een risico voor de continuïteit van zorg.

Ook wel: bestuurlijk vacuüm, onbestuurbaarheid.

Wat dit betekent in de praktijk

Wie als interim wordt gevraagd in een vacuümsituatie, moet als eerste de benoemingsketen op orde brengen: welk orgaan benoemt, is dat orgaan compleet en bevoegd, en is het besluit vastgelegd en ingeschreven. Pas daarna begint het inhoudelijke werk — anders bouwt u op zand.

Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.

Bronnen

• Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. (2021). Checklist WBTR voor besturen van kleine stichtingen en verenigingen (versie juni 2021). KNB. Item 8.
• Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:291 lid 5 BW; art. 2:299 BW; art. 2:349a BW.

Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.