Hoofdaannemer en onderaannemer
De verhouding tussen de zorgaanbieder die de zorg heeft gecontracteerd en de partij die een deel van die zorg feitelijk uitvoert, met elk een eigen set wettelijke verplichtingen.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
De sleutel ligt in artikel 1 lid 6 Wkkgz: een instelling die binnen het kader van de binnen een andere instelling verleende zorg een deel van die zorg verleent, wordt niet aangemerkt als instelling. De onderaannemer valt daarmee buiten de rechtstreekse Wkkgz-verplichtingen. Die rusten op de hoofdaannemer.
Maar drie verplichtingen hebben drie verschillende reikwijdtes, en dat is waar het misgaat. De meldplicht geldt wel voor de onderaannemer: artikel 1 lid 2 Wtza haalt hem er uitdrukkelijk bij, samen met de ingehuurde zzp'er, maar alleen voor de meldplicht. De vergunningplicht geldt niet, omdat hij geen instelling is.
De jaarverantwoording geldt weer wel. Die loopt via artikel 40b Wmg en het ruimere Wmg-begrip zorgaanbieder, waar de Wkkgz-uitsluiting niet doorwerkt. Een onderaannemer die collectief bekostigde zorg levert, verantwoordt zich zelfstandig met eigen cijfers. Meeliften op de verantwoording van de hoofdaannemer mag niet. Uitzondering: een eenmanszaak, maatschap of vof die de zorg in het boekjaar uitsluitend zelf verleende.
Er is een uitzondering die in constructies opduikt: de lege huls. Verleent een zorgaanbieder zelf geen zorg en laat hij alles door een onderaannemer doen, dan zijn beide partijen vergunningplichtig en verschuiven ook de Wkkgz-verplichtingen naar de onderaannemer. De uitsluiting van artikel 1 lid 6 Wkkgz veronderstelt immers dat binnen die andere instelling wel zorg wordt verleend.
Ook wel: onderaanneming in de zorg, uitbesteding van zorg.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Meldplicht: hoofdaannemer en onderaannemer, ongeacht rechtsvorm
- Vergunningplicht: alleen de hoofdaannemer, tenzij die een lege huls is
- Jaarverantwoording: beide, behoudens de solistisch werkende eenmanszaak, maatschap of vof
Sectoren
Zorgbreed. In de wijkverpleging, de ggz en de gehandicaptenzorg wordt het meest met onderaanneming gewerkt.
Wat onderaanneming betekent in de praktijk
De kwaliteitsverantwoordelijkheid verschuift niet mee. Artikel 2 Wkkgz verplicht de zorgaanbieder tot goede zorg, en de formule verleent of doet verlenen betekent dat uitbesteden die plicht niet verplaatst. De IGJ spreekt bij problemen primair de hoofdaannemer aan. Uitbesteding is geen excuus om geen zicht of controle op de kwaliteit te hebben.
Artikel 4 lid 1 onder b Wkkgz geeft het instrument: met een zorgverlener die niet in dienst is, moet een schriftelijke overeenkomst worden gesloten met bepalingen die goede zorgverlening waarborgen. Vraag in de raad van toezicht hoeveel zorg wordt uitbesteed, aan wie, en of die overeenkomsten er daadwerkelijk zijn. Dat is bij inhuurpieken zelden op orde.
Onderaannemers vielen voor de boekjaren 2022 en 2023 onder een tijdelijke pauze in de jaarverantwoordingsplicht. Die verviel per 1 januari 2025; vanaf boekjaar 2024 verantwoorden zij zich wel.
Verwante begrippen
In het woordenboek
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, artikelen 1, 2, 3 en 4. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet toetreding zorgaanbieders, artikelen 1, 2 en 4. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet marktordening gezondheidszorg, artikel 40b. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.