Instemmingsrecht van de cliëntenraad
Het recht van de cliëntenraad om een voorgenomen besluit over aangewezen onderwerpen tegen te houden: zonder instemming of vervangende toestemming is het besluit vernietigbaar.
Governance Woordenboek · Belanghebbenden en medezeggenschap · juridische stand augustus 2026
Artikel 8 lid 1 Wmcz 2018 somt limitatief op waarvoor instemming nodig is. Dat zijn onder meer de medezeggenschapsregeling en de klachtenregeling, de profielschets voor de klachtenfunctionaris, de procedure voor het opstellen en bespreken van zorgplannen, en het algemene beleid over kwaliteit, veiligheid en hygiëne. Ook het algemene toelatings- en beëindigingsbeleid valt eronder.
Bij instellingen met verblijf gedurende het etmaal komt daar het algemene beleid over voeding, geestelijke verzorging, recreatie en maatschappelijke bijstand bij. Bij langdurig verblijf gelden daarnaast het sociaal plan voor cliënten en de inrichting van zorgruimtes bij ingrijpende verbouwing, nieuwbouw of verhuizing. Tot slot vraagt de selectie van de onafhankelijke ondersteuner van de raad instemming.
Weigert de cliëntenraad, dan kan de zorgaanbieder de commissie van vertrouwenslieden om vervangende toestemming vragen. De commissie geeft die alleen als de weigering onredelijk is of als het besluit wordt gevergd om zwaarwegende redenen. Die toestemming moet vooraf worden gevraagd; achteraf repareert zij een genomen besluit niet.
De sanctie werkt niet vanzelf. Een besluit zonder instemming en zonder toestemming is nietig als de cliëntenraad daarop binnen een maand schriftelijk een beroep doet. Is het besluit niet meegedeeld, dan begint die maand pas te lopen zodra de raad merkt dat er uitvoering aan wordt gegeven.
Ook wel: instemming Wmcz.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Instellingen in de zin van artikel 1 lid 1 Wkkgz, ongeacht rechtsvorm
- Bij meerdere cliëntenraden geldt het recht alleen voor de raad die volgens de medezeggenschapsregeling bevoegd is
- Zonder functionerende raad vraagt de medezeggenschapsregeling instemming van een representatieve delegatie van cliënten
Sectoren
Zorgbreed, met dezelfde uitzonderingen als bij het adviesrecht.
Wat het instemmingsrecht van de cliëntenraad betekent in de praktijk
Het algemene kwaliteits-, veiligheids- en hygiënebeleid wordt structureel onderschat. Kwaliteitsplannen en veiligheidsprotocollen gaan vaak ter informatie langs de cliëntenraad omdat ze als bestuurlijk-professioneel domein worden gezien. Dat is instemmingsplichtig, niet adviesplichtig.
Vraag bij een omstreden regeling of de instemming schriftelijk binnen is. Zo niet, dan zit er een latente nietigheid in de organisatie die pas zichtbaar wordt op het moment dat iemand er belang bij heeft.
De volgorde is bepalend. Vervangende toestemming vooraf werkt; toestemming achteraf niet. Juist in dossiers met tempo, zoals een verhuizing of het sluiten van een locatie, gaat dat mis.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Medezeggenschapsregeling
- Wmcz 2018
- Cliëntenraad
- Adviesrecht van de cliëntenraad
- Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden
- Klachtenregeling en geschilleninstantie
- Kwaliteitskader
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikelen 8, 13 en 14. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Besluit Wmcz 2018. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.