Instemmingsrecht van de ondernemingsraad
Het recht van de ondernemingsraad om de vaststelling, wijziging of intrekking van aangewezen personele regelingen tegen te houden op straffe van nietigheid.
Governance Woordenboek · Belanghebbenden en medezeggenschap · juridische stand augustus 2026
Artikel 27 lid 1 WOR somt twaalf soorten regelingen op waarvoor instemming nodig is. Onder meer pensioen-, winstdelings- en spaarregelingen, arbeids- en rusttijden, belonings- en functiewaarderingssystemen, arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie, aanstellings-, ontslag- en bevorderingsbeleid, personeelsopleiding en -beoordeling, werkoverleg, klachtenbehandeling, de verwerking van persoonsgegevens van medewerkers, en voorzieningen om aanwezigheid, gedrag of prestaties waar te nemen of te controleren.
Er is een belangrijke uitzondering. Artikel 27 lid 3 bepaalt dat instemming niet nodig is voor zover de aangelegenheid inhoudelijk al is geregeld in een cao. In de zorg is dat een reële beperking, gezien de cao VVT, de cao Ziekenhuizen, de cao GGZ en de cao Sociaal Werk. Maar de uitzondering wordt te ruim gelezen: een cao-bepaling die de werkgever slechts ruimte geeft om iets te regelen, neemt het instemmingsrecht niet weg.
Weigert de ondernemingsraad, dan kan de bestuurder de kantonrechter om vervangende toestemming vragen. Die geeft die alleen als de weigering onredelijk is of als het besluit wordt gevergd door zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen.
Een besluit zonder instemming en zonder toestemming is nietig zodra de ondernemingsraad daarop schriftelijk een beroep doet, binnen een maand na mededeling van het besluit of na de constatering dat er uitvoering aan wordt gegeven. Er is geen opschortingsplicht zoals bij het adviesrecht; de rem zit hier in de nietigheid.
Ook wel: artikel 27 WOR.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Elke onderneming met in de regel ten minste vijftig werkzame personen
- Geldt onverkort voor zorg- en welzijnsorganisaties, ongeacht rechtsvorm
- Het recht ziet op regelingen die alle of een groep medewerkers betreffen
Sectoren
Alle sectoren. In de zorg is de cao-uitzondering van lid 3 het punt waarop het vaakst discussie ontstaat.
Wat het instemmingsrecht van de ondernemingsraad betekent in de praktijk
Verwar de fora niet. Het adviesrecht van de ondernemingsraad gaat naar de Ondernemingskamer, het instemmingsrecht naar de kantonrechter, en beide rechten van de cliëntenraad gaan eerst naar de commissie van vertrouwenslieden. Dit is de meest voorkomende fout in juridische paragrafen van fusiedossiers.
De onderdelen over persoonsgegevens en over controlevoorzieningen zijn de groeikant van het risico. Personeelsvolgsystemen, toegangscontrole, roosterapps en HR-analytics vallen eronder, en de termijn van een maand begint pas te lopen zodra de ondernemingsraad merkt dat het systeem wordt toegepast. Wie alleen op de investeringsbeslissing let, ziet de nietigheid pas achteraf.
Roosterregelingen, verzuimbeleid en beoordelingssystemen sneuvelen het vaakst op een te ruime lezing van de cao-uitzondering.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Medezeggenschapsraad
- Ondernemingsraad
- Adviesrecht van de ondernemingsraad
- Instemmingsrecht van de cliëntenraad
- AVG in de zorg
- Integriteit en gedragscode
- Belanghebbenden
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Wet op de ondernemingsraden, artikelen 2, 27 en 36. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikel 8, voor de vergelijking met de cliëntenraad-route.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.