Interne beheersing
Het samenstel van maatregelen en procedures waarmee de organisatie redelijke zekerheid krijgt over de betrouwbaarheid van informatie, de naleving van regels en de effectiviteit van processen.
Governance Woordenboek · Risico, integriteit en aansprakelijkheid · juridische stand augustus 2026
Interne beheersing — de administratieve organisatie en interne controle — is de operationele onderlaag van risicomanagement. Zij omvat functiescheiding, autorisatie- en volmachtregelingen, procedures, systeemcontroles, aansluitingen en periodieke toetsing. De externe accountant beoordeelt opzet en werking en rapporteert daarover in de managementletter; zie accountant en managementletter.
In zorgorganisaties zitten de kwetsbare punten doorgaans op vaste plaatsen: de registratie en declaratie van geleverde zorg, inkoop en aanbesteding, personeelsmutaties en uitbetaling, vastgoed- en investeringsbeslissingen, en toegangsrechten in de informatiesystemen. Bij organisaties die snel zijn gegroeid of gefuseerd, is de beheersing bijna altijd achtergebleven bij de omvang.
Voor het toezicht geldt dat interne beheersing niet alleen een technische maar ook een culturele component heeft. De literatuur over auditcommissies spreekt van control culture en de toon aan de top: procedures die niet worden gedragen door het gedrag van de leiding, werken niet.
Ook wel: AO/IC, administratieve organisatie, internal control.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal: administratieve organisatie en interne controle bij elke organisatie van enige omvang
- De administratieplicht zelf is wel wettelijk: art. 2:10 BW voor alle rechtspersonen
- De externe accountant beoordeelt opzet en werking en rapporteert daarover in de managementletter
Sectoren
Niet sectorspecifiek. In zorgorganisaties zitten de kwetsbare punten op vaste plaatsen: registratie en declaratie van geleverde zorg, inkoop en aanbesteding, personeelsmutaties, vastgoed- en investeringsbeslissingen, en toegangsrechten in de informatiesystemen. Bij snelle groei of na een fusie blijft de beheersing vrijwel altijd achter bij de omvang.
Wat dit betekent in de praktijk
De snelste indicatie van de staat van de beheersing is de vraag hoeveel dagen na maandeinde de cijfers beschikbaar zijn en hoe vaak zij achteraf worden bijgesteld. Een organisatie die pas na zes weken weet hoe de maand is verlopen, kan niet bijsturen — en het bestuur weet het dus ook niet.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Derivatenbeleid
- Duty of care en duty of loyalty
- In-control statement
- NEN 7510
- Risicobereidheid
- Risicomanagement
- Risicoregister
- Three lines model
- Accountant en managementletter
- Auditcommissie
- Interne auditfunctie
- Soft controls
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Van Manen, J., & Van der Reijden, V. (2004). Auditcommissies: Toezicht op basis van feiten. Academic Service. Paragrafen 4.1 tot en met 4.26 en hoofdstuk 6.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:10 BW administratieplicht.
- De Nederlandse Corporate Governance Code 2025, Monitoring Commissie Corporate Governance Code
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.