Joint venture in de zorg
Een gemeenschappelijke onderneming waarin twee of meer zorgorganisaties mensen, middelen of activiteiten inbrengen en die als zelfstandige eenheid opereert.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
De rechtsvorm is vrij: een BV, een coöperatie, een stichting of een personenvennootschap. De governance-vraag is steeds dezelfde. Wie benoemt het bestuur, hoe is de zeggenschap van de deelnemers geregeld, en wat gebeurt er als een deelnemer eruit wil?
Mededingingsrechtelijk hangt alles op een begrip: volwaardigheid. Artikel 27 van de Mededingingswet merkt de totstandkoming van een gemeenschappelijke onderneming pas aan als concentratie wanneer die duurzaam alle functies van een zelfstandige economische eenheid vervult. In het Engels heet dat full function.
Dat onderscheid heeft gevolgen. Is de joint venture volwaardig, dan geldt het concentratieregime: melding bij de ACM boven de omzetdrempels, en goedkeuring vooraf van de NZa zodra een betrokken zorgaanbieder in de regel door vijftig of meer personen zorg doet verlenen. Is zij niet volwaardig, bijvoorbeeld omdat de samenwerking tijdelijk is of volledig afhankelijk blijft van de moeders, dan wordt zij beoordeeld onder het kartelverbod van artikel 6 Mededingingswet.
Dat is geen lichtere route, maar een andere. Bij het kartelverbod gaat het om de vraag of de samenwerking de mededinging merkbaar beperkt, en die toets doet u zelf: er is geen meldingsprocedure met een besluit aan het eind. U draagt het risico van uw eigen inschatting.
Ook wel: gemeenschappelijke onderneming, samenwerkingsentiteit.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- BV, coöperatie, stichting of personenvennootschap, afhankelijk van doel en zeggenschapswensen
- Bij een volwaardige joint venture geldt het concentratieregime
- Bij een niet-volwaardige samenwerking geldt het kartelverbod
Sectoren
Zorgbreed. Veel gebruikt voor gedeelde diagnostiek, gezamenlijke inkoop, ICT-voorzieningen en regionale zorgprogramma's.
Wat een joint venture in de zorg betekent in de praktijk
Onderschat de exit niet. De meeste joint ventures worden opgericht in een periode van optimisme en beëindigd in een periode van tegenvallers. Regel vooraf wat er gebeurt bij uittreding: de waardering van de inbreng, de overdracht van personeel, de continuïteit van de zorg aan cliënten en de toegang tot gedeelde systemen.
Voor de raad van toezicht is de goedkeuringsvraag relevant. Bepaling 5.2.2 van de Governancecode Zorg 2022 verlangt dat het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking van ingrijpende betekenis statutair aan goedkeuring van de raad van toezicht is onderworpen. Controleer of dat in uw statuten daadwerkelijk staat.
De ACM en de NZa toetsen op verschillende gronden. Groen licht van de een zegt niets over de ander; beide trajecten moeten worden doorlopen als beide van toepassing zijn.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Bestuurlijke fusie
- Governance van netwerksamenwerking
- ACM-concentratietoezicht
- Zorgspecifieke concentratietoets
- Coöperatie
- Goedkeuringsrecht
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Mededingingswet, artikelen 6, 26, 27 en 29. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Wet marktordening gezondheidszorg, artikel 49a. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
- Governancecode Zorg 2022, bepaling 5.2.2.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.