Mandaat
De bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen, waarbij het besluit blijft gelden als besluit van de mandaatgever.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
Mandaat is geregeld in afdeling 10.1.1 van de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 10:1 noemt het de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. Alleen een bestuursorgaan kan dus mandaat verlenen. Bovendien blijft het besluit gelden als een besluit van de mandaatgever zelf, zegt artikel 10:2. Daarom is dit een begrip uit het publiekrecht.
Delegatie is iets anders. Daarbij draagt het bestuursorgaan de bevoegdheid over aan een ander, die haar onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent. Dat staat in artikel 10:13. Het orgaan mag die bevoegdheid daarna niet meer zelf gebruiken, zegt artikel 10:17. Bij mandaat blijft de mandaatgever juist bevoegd en hij kan het mandaat altijd intrekken.
De wet stelt grenzen. Zo wordt een algemeen mandaat schriftelijk verleend. Daarnaast mag de mandaatgever instructies geven en inlichtingen vragen. Ondermandaat kan alleen met zijn toestemming. Bovendien vermeldt het besluit namens welk orgaan het is genomen. Ten slotte lenen sommige bevoegdheden zich er niet voor, zoals het vernietigen van een besluit van een ander bestuursorgaan.
In zorg en welzijn komt mandaat vooral voor waar een gemeente in beeld is. Zo kan het college de vaststelling van rechten en plichten van de cliënt mandateren aan een aanbieder. Binnen een zorgstichting zelf past het woord echter niet. Daar heet het volmacht, want ook de Awb wisselt van term zodra het om privaatrechtelijke rechtshandelingen gaat.
Ook wel: mandaatverlening, mandaatbesluit, ondermandaat.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Alleen een bestuursorgaan kan mandaat verlenen (art. 1:1 en 10:1 Awb)
- Een zorgstichting is geen bestuursorgaan, tenzij zij met openbaar gezag is bekleed
- De privaatrechtelijke tegenhanger is volmacht (art. 3:60 BW), ook volgens art. 10:12 Awb
- Voor feitelijke handelingen gebruikt de Awb het woord machtiging
Sectoren
Het begrip speelt vooral in de verhouding met de overheid. Een college kan besluiten over maatschappelijke ondersteuning mandateren aan een aanbieder, en toezichthouders als de Autoriteit woningcorporaties werken in mandaat van de minister. Binnen de zorgorganisatie zelf horen de woorden opdracht en volmacht thuis.
Wat mandaat betekent in de praktijk
Kijk eerst wie het besluit neemt. Staat er namens het college boven een toekenning, dan gaat het om mandaat en blijft de gemeente verantwoordelijk. Bezwaar en beroep lopen daarom tegen de gemeente, niet tegen uw organisatie. Leg bovendien in het contract vast wie de hoorzitting doet en wie de termijnen bewaakt.
Gebruik het woord daarnaast niet voor uw eigen organisatie. Wat de bestuurder van de raad van toezicht krijgt, is een opdracht. Wat de bestuurder aan een manager geeft, is een volmacht. Die twee woorden houden de verantwoordelijkheid zuiver, en ze zijn juridisch ook de juiste. Bovendien voorkomt u zo discussie over wie iets mocht tekenen.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Volmacht en procuratie
- Bestuursopdracht
- Vertegenwoordiging
- Gemeente als opdrachtgever
- Bevoegd gezag
- Autoriteit woningcorporaties
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Algemene wet bestuursrecht Afdeling 10.1.1, art. 10:1 tot en met 10:12 (mandaat), en afdeling 10.1.2, art. 10:13 tot en met 10:20 (delegatie).
- Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Art. 2.6.3 lid 2 (mandaat aan een aanbieder).
- Burgerlijk Wetboek Boek 3 (Vermogensrecht in het algemeen) Art. 3:60 e.v. BW (volmacht).
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.