Medezeggenschapsregeling

De schriftelijke regeling waarin een zorginstelling en de cliëntenraad vastleggen hoe de medezeggenschap is ingericht en bij welke besluiten de raad wordt betrokken.

Governance Woordenboek · Belanghebbenden en medezeggenschap · juridische stand augustus 2026

Artikel 3 lid 2 van de Wmcz 2018 verplicht de instelling om na overleg met de cliëntenraad een aantal zaken schriftelijk te regelen. Het gaat om het aantal leden, de wijze van benoeming en ontslag, welke personen lid kunnen worden en de zittingsduur. Daar hoort een norm bij die verder gaat dan een opsomming. De regeling moet zo zijn dat de raad redelijkerwijs representatief kan worden geacht voor de betrokken cliënten.

Het derde lid voegt daar iets belangrijks aan toe. In de regeling wordt ook vastgelegd hoe de cliëntenraad wordt betrokken bij de voorbereiding van vijf soorten besluiten. Dat zijn een wijziging van doelstelling of grondslag, een fusie of duurzame samenwerking, en een overdracht van zeggenschap over de zorg. Daarnaast gaat het om een ingrijpende verbouwing of verhuizing, en om de selectie en benoeming van leidinggevenden in de zorg. Die laatste twee gelden bij langdurig verblijf.

Zijn er meerdere cliëntenraden, dan verdeelt de regeling de taken en bevoegdheden. Een raad die de belangen op een locatie behartigt, krijgt in elk geval de bevoegdheden over aangelegenheden die specifiek die locatie raken. Een bevoegdheid kan niet worden doorgeschoven: het instemmingsrecht op de medezeggenschapsregeling zelf mag niet aan een andere raad worden overgedragen.

De faciliteiten staan er niet in, en dat is een verschil met de oude wet. Sinds 2018 zijn zij een rechtstreekse plicht van de instelling in artikel 6: het gebruik van voorzieningen, en de kosten die redelijkerwijs nodig zijn, waaronder scholing en onafhankelijke ondersteuning. Instelling en raad kunnen daarvoor een jaarbedrag afspreken dat de raad naar eigen inzicht besteedt.

Ook wel: medezeggenschapsreglement, cliëntenraadreglement.

Wat een medezeggenschapsregeling betekent in de praktijk

De vijf besluiten uit het derde lid zijn de plek waar het misgaat. Veel regelingen herhalen daar alleen de wettekst, zonder te bepalen op welk moment in het proces de raad wordt betrokken. Leg daarom een fase vast, geen categorie: bij een fusie is het verschil tussen betrokkenheid bij de verkenning en betrokkenheid bij het definitieve voorstel het hele verschil.

Komen instelling en raad er niet uit, dan is er een route. Een geschil over de uitvoering van onder meer artikel 3 kan worden voorgelegd aan de commissie van vertrouwenslieden, en van haar uitspraak staat beroep open bij de Ondernemingskamer. Regel de aanwijzing van die commissie voordat u haar nodig heeft.

De representativiteitseis is een zelfstandige norm. Een regeling die formeel klopt maar leidt tot een raad die de cliëntenpopulatie niet weerspiegelt, voldoet niet aan artikel 3 lid 2.

Bronnen

• Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikelen 3, 6 en 14. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018, artikel 8 over het instemmingsrecht.
• Governancecode Zorg 2022, principe 3 over de invloed van belanghebbenden.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.