Medezeggenschapsstatuut
Het document waarin een onderwijsbestuur vastlegt hoe de medezeggenschap in zijn geheel is ingericht, welke medezeggenschapsraden er zijn en hoe zij zich tot elkaar verhouden.
Governance Woordenboek · Belanghebbenden en medezeggenschap · juridische stand augustus 2026
Een medezeggenschapsstatuut is geen formaliteit maar een inrichtingsdocument. Artikel 21 van de Wet medezeggenschap op scholen verplicht het bevoegd gezag het ten minste eenmaal in de twee jaar vast te stellen. Die herhaling is bewust: scholenbestanden wijzigen, medezeggenschapsraden fuseren en bevoegdheden schuiven. Het statuut dwingt dus periodiek een gesprek af over de eigen medezeggenschapsstructuur.
De vaststelling ligt niet bij het bestuur alleen. Artikel 21 lid 2 WMS eist namelijk instemming van twee derden van de leden van de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad, of van de medezeggenschapsraad als die er niet is. Die versterkte meerderheid is zwaarder dan bij gewone instemmingsbesluiten. Een statuut afdwingen met een krappe meerderheid kan dus niet.
De inhoud volgt uit artikel 22 WMS. Daarin staan onder meer de samenstelling van de medezeggenschapsraden, het gebruik van themaraden, de informatievoorziening tussen de medezeggenschapsraden en hun achterban, en de faciliteiten voor ouders, leerlingen en personeel. Ook wordt vastgelegd wie namens het bevoegd gezag de besprekingen voert. Dat laatste voorkomt discussie over gesprekspartners.
Verwar het statuut niet met het reglement. Het medezeggenschapsreglement regelt volgens artikel 23 en 24 WMS de werking van één medezeggenschapsorgaan: verkiezingen, zittingsduur en werkwijze. Ook daarvoor geldt de tweederdemeerderheid. Het statuut gaat echter over het geheel, en is daarmee het document waar bestuur en intern toezicht naar kijken. Het reglement is bovendien per raadssoort verschillend.
Ook wel: statuut medezeggenschap, WMS-statuut.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Funderend onderwijs: medezeggenschapsstatuut verplicht, artikel 21 WMS
- Zorg: medezeggenschapsregeling met de cliëntenraad, Wmcz 2018
- Ondernemingen: ondernemingsraad op grond van de Wet op de ondernemingsraden
Sectoren
Primair onderwijs, voortgezet onderwijs en samenwerkingsverbanden passend onderwijs.
Wat een medezeggenschapsstatuut betekent in de praktijk
Voor intern toezicht is het statuut een goede thermometer. Is het verlopen, dan zegt dat iets over de verhouding tussen bestuur en medezeggenschap. Zet de tweejaarlijkse actualisatie daarom in de jaarplanning van de toezichthouders. De vraag is bovendien niet alleen of het er is, maar of het klopt met de praktijk.
Bij fusies en bestuursoverdrachten is het statuut het eerste dat schuurt. Scholen brengen namelijk hun eigen medezeggenschapsraden en gewoonten mee, en die passen zelden naadloos. Begin het traject daarom met de medezeggenschapsstructuur en niet met de juridische afronding. Anders moet de tweederdemeerderheid onder tijdsdruk worden gehaald.
Ook elke wijziging van het statuut valt onder het instemmingsvereiste van twee derden. Een tussentijdse aanpassing is dus even zwaar als een nieuwe vaststelling.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Medezeggenschapsraad
- Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad
- Bevoegd gezag
- Medezeggenschapsregeling
- Ondersteuningsplanraad
- Governancecode Funderend Onderwijs
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Artikel 21 WMS, over vaststelling van het statuut en de tweederdemeerderheid.
- Artikel 22 WMS, over de verplichte inhoud van het statuut.
- Artikel 23 en 24 WMS, over het medezeggenschapsreglement.
Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.