Meervoudig stemrecht

Een statutaire regeling die een met name of in functie aangeduide bestuurder of commissaris meer dan een stem toekent, begrensd door de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen.

Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026

De norm is in vier artikelen woordelijk gelijk. De statuten kunnen bepalen dat een met name of in functie aangeduide bestuurder meer dan een stem wordt toegekend, maar een bestuurder kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders tezamen. U vindt die zin in artikel 2:44 lid 4 voor de vereniging, 2:291 lid 4 voor de stichting, 2:129 lid 2 voor de NV en 2:239 lid 2 voor de BV.

Voor het toezicht geldt hetzelfde, met eigen artikelen. Bij de vereniging is dat 2:47 lid 4 en bij de stichting 2:292a lid 4. Bij de NV gaat het om 2:140 lid 4 en bij de BV om 2:250 lid 4. Voor de coöperatie loopt het via de schakelbepaling van artikel 2:53a. De begrenzing gold al voor NV en BV; de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen heeft haar naar de andere rechtsvormen doorgetrokken.

Het gevolg voor kleine gremia wordt onderschat. Bij een tweehoofdige raad van bestuur is een doorslaggevende stem van de voorzitter niet mogelijk. Die ene bestuurder heeft dan twee stemmen tegen een, en dat is meer dan de andere bestuurders tezamen. Bij vier bestuurders kan het wel. Tweehoofdige raden van bestuur zijn in de zorg gebruikelijk, dus dit raakt veel organisaties.

En dan het punt dat nu telt. Artikel XV van de wet gaf oude statutaire bepalingen nog geldigheid tot uiterlijk vijf jaar na inwerkingtreding, of tot de eerstvolgende statutenwijziging, naar gelang wat eerst valt. De wet trad in werking op 1 juli 2021. Die vijf jaar zijn op 1 juli 2026 verstreken. Een bepaling die de grens overschrijdt, is daarmee van rechtswege vervallen.

Ook wel: doorslaggevende stem, versterkt stemrecht.

Wat meervoudig stemrecht betekent in de praktijk

Kijk in uw eigen statuten voordat u dit terzijde legt. Veel zorgstatuten van voor 2021 kennen een doorslaggevende stem van de voorzitter, van de raad van bestuur of van de raad van toezicht. Is de organisatie sindsdien niet naar de notaris geweest, dan is die bepaling nu vervallen en is er geen regeling meer voor het geval de stemmen staken.

Regel dat gat bij de eerstvolgende statutenwijziging, en regel meteen iets anders. Een gebruikelijke oplossing is dat een voorstel bij staking van stemmen is verworpen, of dat het wordt doorgeschoven naar een volgende vergadering. Dat is minder elegant dan een doorslaggevende stem, maar het is wel houdbaar.

Over de gevolgen voor besluiten die na 1 juli 2026 toch met een vervallen doorslaggevende stem zijn genomen, lopen de opvattingen uiteen. Zeker is dat de statutaire grondslag ontbreekt.

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikelen 44, 47, 53a, 129, 140, 239, 250, 291 en 292a.
• Wet bestuur en toezicht rechtspersonen, artikel XV. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Staatsblad 2020, 507, de wet van 11 november 2020.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.