Meldcode huiselijk geweld

Het verplichte stappenplan waarmee professionals omgaan met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling, en dat elke aanbieder zelf moet vaststellen.

Governance Woordenboek · Risico, integriteit en aansprakelijkheid · juridische stand augustus 2026

De verplichting staat niet in een eigen wet maar is via een wijzigingswet in ruim vijftien sectorwetten gezet. Voor de zorg is dat artikel 8 van de Wkkgz, voor het sociaal domein artikel 3.3 van de Wmo 2015 en voor de jeugdhulp artikel 4.1.7 van de Jeugdwet. Alle drie kennen dezelfde twee verplichtingen: de aanbieder stelt een meldcode vast, en hij bevordert de kennis en het gebruik daarvan.

Die tweede verplichting is voor een bestuurder de zwaarste. Een vastgestelde code die niemand kent, voldoet niet aan de wet. Het Besluit verplichte meldcode werkt uit wat er ten minste in moet staan: zeven elementen. Daaronder vallen een stappenplan, een afwegingskader, en een toebedeling van verantwoordelijkheden. Die laatste vermeldt de functie van degene die eindverantwoordelijk is voor de beslissing over het al dan niet melden.

Het stappenplan telt vijf stappen. Eerst het in kaart brengen van de signalen. Dan collegiale consultatie, en zo nodig raadpleging van Veilig Thuis of een deskundige op het gebied van letselduiding. Vervolgens een gesprek met de cliënt. Dan het toepassen van het afwegingskader. En tot slot het beslissen over het doen van een melding en over het inzetten van de noodzakelijke hulp. Sinds 1 januari 2019 is die laatste stap dus een dubbelbesluit.

Hier zit het misverstand dat het vaakst voorkomt. Er is geen meldplicht. Er is een plicht om de stappen te zetten, en er is een meldrecht dat het beroepsgeheim doorbreekt. Wat het afwegingskader sinds 2019 wel doet, is de afweging minder vrij maken: het bepaalt wanneer een melding is aangewezen. Melden blijft een professionele beslissing, maar geen willekeurige.

Ook wel: verplichte meldcode, meldcode kindermishandeling.

Wat de meldcode huiselijk geweld betekent in de praktijk

Een organisatie die zowel zorg als maatschappelijke ondersteuning levert, heeft voor dezelfde meldcode twee toezichthouders: de inspectie voor het Wkkgz-deel en de gemeente voor het Wmo-deel. Dat verklaart waarom vragen over de meldcode uit onverwachte hoek kunnen komen. Zorg dat u weet wie waarop toetst.

Een aandachtsfunctionaris is niet wettelijk verplicht, maar de meldcode moet wel vermelden wie eindverantwoordelijk is voor de beslissing over een melding. Controleer of die functie in uw organisatie is belegd bij iemand die daar ook daadwerkelijk toe in staat is. Een naam in een document is niet hetzelfde als een bereikbare beslisser op een vrijdagavond.

Het kabinet verkent een adviesplicht binnen de meldcode: verplicht advies vragen aan Veilig Thuis. In december 2025 was de eerste verkenning afgerond en werd een voorkeursscenario aangekondigd.

Bronnen

• Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, artikel 8. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, artikel 2.
• Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, artikel 3.3, en Jeugdwet, artikel 4.1.7.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.