Normenkaders, wetten en codes

De begrippen over normenkaders, wetten en codes

Van A tot en met K

• ACM-concentratietoezicht — Het mededingingsrechtelijke toezicht van de Autoriteit Consument en Markt op fusies, overnames en volwaardige joint ventures die de omzetdrempels van de Mededingingswet halen.
• Agency-theorie — De theorie die governance verklaart als het beheersen van het belangenconflict tussen een principaal die opdracht geeft en een agent die uitvoert.
• AI-verordening — De Europese verordening die AI-systemen indeelt naar risico en per categorie verplichtingen oplegt aan aanbieders en aan gebruiksverantwoordelijken.
• Anticumulatiebepaling WNT — De regel van artikel 1.6a WNT die de bezoldigingen bij elkaar optelt wanneer een topfunctionaris bij meerdere WNT-instellingen een dienstbetrekking als topfunctionaris heeft.
• Autoriteit woningcorporaties — De toezichthouder op woningcorporaties, ondergebracht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport en werkend in mandaat van de minister.
• AVG in de zorg — De toepassing van de Algemene verordening gegevensbescherming op zorgorganisaties, met aanvullende eisen aan informatiebeveiliging en logging.
• Bezoldigingsmaximum — Het wettelijke plafond voor de bezoldiging van een topfunctionaris in de publieke en semipublieke sector, jaarlijks geïndexeerd en bekendgemaakt voor 1 november van het jaar ervoor.
• Code Goed Toezicht — De beroepsstandaard van de VTOI-NVTK voor intern toezicht in het onderwijs en de kinderopvang, opgebouwd rond zeven principes.
• Corporate governance — Het geheel van structuren, spelregels en gedragingen waarmee een organisatie wordt bestuurd, waarop toezicht wordt gehouden en waarover verantwoording wordt afgelegd.
• CSRD — De Europese richtlijn die grote ondernemingen verplicht tot gecontroleerde duurzaamheidsrapportage volgens Europese standaarden.
• ESG — De verzamelterm voor drie beoordelingsgebieden waarop organisaties worden getoetst: milieu, sociale verhoudingen en bestuur.
• Governancecode Funderend Onderwijs — De gezamenlijke code van de PO-Raad, de VO-raad en de VTOI-NVTK voor bestuur en intern toezicht in het primair en voortgezet onderwijs.
• Governancecode Sociaal Werk — De gedragscode voor bestuur en toezicht bij sociaalwerk- en welzijnsorganisaties, gehouden door Sociaal Werk Nederland.
• Governancecode Woningcorporaties — De sectorcode van Aedes en de VTW met waarden en normen voor het bestuur en de raad van commissarissen van een woningcorporatie.
• Governancecode Zorg 2022 — De zelfreguleringscode van de Brancheorganisaties Zorg met zeven principes voor goed bestuur en toezicht in de Nederlandse zorg.
• Governancecommissie Gezondheidszorg — De commissie die op verzoek van belanghebbenden vaststelt of een zorgorganisatie de Governancecode Zorg in een concreet geval juist heeft toegepast.
• IGJ — De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, die toezicht houdt op de kwaliteit en veiligheid van zorg en jeugdhulp — en daarbij expliciet op goed bestuur.
• Innovatie- en Adviescommissie — De commissie van de brancheorganisaties in de zorg die de kwaliteit, kennis en innovatie van governance in de sector bevordert en de Governancecode Zorg verder ontwikkelt.
• Integraal Zorgakkoord — Het landelijke akkoord uit 2022 waarin veertien partijen en het ministerie van VWS afspraken maakten over passende zorg, regionale samenwerking en de beheersing van de zorguitgaven.
• Jaarrekening — Het financiële verantwoordingsdocument dat het bestuur opmaakt en dat door het bevoegde orgaan wordt vastgesteld of goedgekeurd.
• Jaarverantwoording zorg — De wettelijk verplichte openbare verantwoording waarmee zorgaanbieders jaarlijks inzicht geven in besteding van middelen, bedrijfsvoering en governance.
• Jeugdwet — De wet die gemeenten verantwoordelijk maakt voor alle vormen van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering.
• Kader Goed Bestuur — Het gezamenlijke toezichtkader van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Nederlandse Zorgautoriteit waarin staat wat zij van bestuurders en toezichthouders verwachten.
• Klassenindeling WNT-zorg — Het puntensysteem waarmee een zorg- of jeugdhulpaanbieder zichzelf in een van vijf klassen indeelt, en dat daarmee het bezoldigingsmaximum voor haar topfunctionarissen bepaalt.
• Kwaliteitskader — Een sectorbrede kwaliteitsstandaard die is opgenomen in het openbaar register van Zorginstituut Nederland en vastlegt wat vanuit cliëntperspectief nodig is om goede zorg te verlenen.
• Kwaliteitsstatuut — Het openbare document waarin een aanbieder van geneeskundige ggz beschrijft hoe hij borgt dat de juiste hulp op de juiste plaats door de juiste zorgverlener wordt geleverd.

Van M tot en met Z

• Meldplicht Wtza — De verplichting van iedere zorgaanbieder om zich bij de minister te melden voordat hij begint met het verlenen of laten verlenen van zorg.
• Nederlandse Corporate Governance Code 2025 — De actuele gedragscode voor Nederlandse beursvennootschappen, die in de semipublieke sector veelvuldig als referentiekader wordt gebruikt.
• NEN 7510 — De Nederlandse norm voor het organisatorisch en technisch inrichten van informatiebeveiliging in de zorg, die via een besluit voor zorgaanbieders verbindend is.
• NZa — De Nederlandse Zorgautoriteit, die toezicht houdt op bekostiging, marktordening, transparantie en de rechtmatige uitvoering van de zorgwetten.
• Pas toe of leg uit — Het handhavingsmechanisme van governancecodes waarbij een organisatie de bepalingen toepast of gemotiveerd uitlegt waarom zij daarvan afwijkt.
• Private equity in de zorg — De verwerving van zeggenschap in zorgaanbieders door investeringsmaatschappijen die met vreemd vermogen financieren en het belang binnen enkele jaren weer willen verkopen.
• Stewardship-theorie — De theorie die de bestuurder ziet als rentmeester wiens belangen samenvallen met die van de organisatie, en die daarom vertrouwen boven controle stelt.
• Uitvoeringsbesluit Wtza — De algemene maatregel van bestuur die de Wtza uitwerkt: de uitzonderingen op de meld- en vergunningplicht en de concrete eisen aan het interne toezicht.
• Vergunningplicht Wtza — De verplichting voor een instelling om over een toelatingsvergunning van de minister te beschikken voordat zij bepaalde vormen van zorg verleent of laat verlenen.
• Vpb-zorgvrijstelling — De vrijstelling van vennootschapsbelasting voor lichamen die vrijwel uitsluitend zorg verlenen en hun winst alleen aan een vrijgesteld lichaam of een algemeen maatschappelijk belang kunnen besteden.
• Wet bescherming klokkenluiders — De wet die werknemers beschermt die een misstand melden en werkgevers verplicht tot een interne meldprocedure.
• Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) — De wet die sinds 1 juli 2021 de regels voor bestuur, toezicht, taakvervulling, tegenstrijdig belang en aansprakelijkheid uniformeert voor alle rechtspersonen.
• Wet zorg en dwang — De wet die regelt wanneer en hoe onvrijwillige zorg mag worden verleend aan mensen met een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke beperking.
• Wibz — Het wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders, dat de regels rond winstuitkering, tegenstrijdig belang en bedrijfsvoering aanscherpt.
• Winstuitkering in de zorg — Het uitkeren van winst aan aandeelhouders of andere kapitaalverschaffers door een zorgaanbieder, dat voor een groot deel van de zorg bij wet is verboden.
• Wkkgz — De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, die de zorgaanbieder verplicht tot goede zorg, een klachtenregeling, een geschilleninstantie en het melden van calamiteiten.
• Wlz — De Wet langdurige zorg, die de zorg regelt voor mensen die blijvend permanent toezicht of vierentwintig uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben.
• Wmcz 2018 — De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen, die cliëntenraden instelt en hun advies-, instemmings- en voordrachtsrechten regelt.
• Wmg — De Wet marktordening gezondheidszorg, die de bevoegdheden van de Nederlandse Zorgautoriteit regelt op het gebied van tarieven, prestaties en markttoezicht.
• Wmo 2015 — De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, die gemeenten verantwoordelijk maakt voor ondersteuning bij zelfredzaamheid en participatie.
• WNT — De Wet normering topinkomens, die de bezoldiging van topfunctionarissen en toezichthouders in de publieke en semipublieke sector begrenst.
• WNT-overgangsrecht — De regeling van artikel 7.3 WNT die een bestaande bezoldiging boven het maximum vier jaar respecteert en daarna in drie jaar terugbrengt tot het bedrag dat wel is toegestaan.
• Wtza — De Wet toetreding zorgaanbieders, die sinds 1 januari 2022 meldplicht, vergunningplicht en eisen aan intern toezicht stelt aan zorgaanbieders.
• Zorgspecifieke concentratietoets — De verplichte goedkeuring vooraf door de NZa van een concentratie waarbij een zorgaanbieder betrokken is die in de regel door vijftig of meer personen zorg doet verlenen.
• Zvw — De Zorgverzekeringswet, die de verplichte basisverzekering en de zorgplicht van de zorgverzekeraar regelt.

51 begrippen in dit thema. Het volledige woordenboek telt 220 begrippen; zie het overzicht van A tot Z.

De andere thema's

• Organen en rollen
• Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden
• Toezichtinstrumenten en verantwoording
• Risico, integriteit en aansprakelijkheid
• Belanghebbenden en medezeggenschap
• Crisis, conflict en ingrijpen