Onmiddellijke voorzieningen
Tijdelijke maatregelen die de Ondernemingskamer in een enquêteprocedure kan treffen om de toestand van de rechtspersoon te beheersen.
Governance Woordenboek · Crisis, conflict en ingrijpen · juridische stand augustus 2026
Onmiddellijke voorzieningen (art. 2:349a BW) zijn in de praktijk het scherpste instrument van het enquêterecht. De Ondernemingskamer kan ze treffen zodra er gegronde redenen zijn om aan een juist beleid te twijfelen en de toestand van de rechtspersoon of het belang van het onderzoek dat vereist — dus vóórdat het onderzoek is afgerond en vóórdat Wanbeleid is vastgesteld.
Het repertoire is ruim: schorsing of ontslag van een bestuurder of toezichthouder, benoeming van een tijdelijke bestuurder of commissaris, al dan niet met een beslissende stem, schorsing van besluiten, en overdracht van aandelen ten titel van beheer. Bij stichtingen is de tijdelijke bestuurder of toezichthouder met bijzondere bevoegdheden de meest gebruikte figuur.
Voor de interimpraktijk is dit een relevante figuur, omdat de door de Ondernemingskamer benoemde functionaris een andere positie heeft dan een regulier benoemde bestuurder: zijn mandaat komt van de rechter, hij rapporteert aan de Ondernemingskamer, en zijn bevoegdheden zijn in de beschikking omschreven en gaan soms boven die van de statutaire organen.
Ook wel: voorlopige voorziening, tijdelijke bestuurder.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, NV en BV — zonder aanvullende eis (art. 2:344 onder a BW)
- Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid en stichting — alleen met een OR-plichtige onderneming (art. 2:344 onder b BW)
- In de praktijk valt vrijwel elke zorgstichting van enige omvang daaronder
- Niet van toepassing op een informele vereniging, maatschap, vof of eenmanszaak
Sectoren
Niet sectorspecifiek — de regeling staat in Boek 2 BW. Voor de zorg is de route wel breder toegankelijk, doordat de cliëntenraad op grond van art. 12 Wmcz 2018 zelf een enquêteverzoek kan indienen en daarmee ook om onmiddellijke voorzieningen kan vragen.
Wat dit betekent in de praktijk
Wanneer een organisatie in het zicht van een enquête komt, is het bestuurlijke doel doorgaans om de voorziening vóór te zijn met een geloofwaardige eigen ingreep. Dat lukt alleen wanneer die ingreep zichtbaar zwaarder is dan wat de partijen zelf al hadden voorgesteld — halve maatregelen versnellen de gang naar de Ondernemingskamer eerder dan dat zij hem voorkomen.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris. Hoofdstuk 20.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:349a BW.
- Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 Art. 12 Wmcz 2018.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.