Ontslag door de rechtbank

De mogelijkheid om een bestuurder of toezichthouder van een stichting door de rechter te laten ontslaan, op verzoek van een belanghebbende of het openbaar ministerie.

Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026

Art. 2:298 BW is het correctiemechanisme voor het geval waarin de stichting zichzelf niet kan corrigeren. De rechtbank kan een bestuurder ontslaan wegens verwaarlozing van zijn taak, wegens andere gewichtige redenen, wegens een ingrijpende wijziging van omstandigheden waardoor het voortduren van zijn bestuurderschap in redelijkheid niet kan worden geduld, of wegens het niet opvolgen van een rechterlijk bevel op grond van art. 2:297 BW.

Sinds de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) is dit artikel op twee punten ingrijpend verruimd. De ontslaggronden zijn verbreed, en lid 4 verklaart de regeling van overeenkomstige toepassing op commissarissen — een lid van de raad van toezicht van een stichting kan dus op dezelfde voet worden ontslagen. Voor die tijd kon dat niet.

Lid 3 voegt een sanctie toe die vaak wordt onderschat: wie door de rechtbank is ontslagen, kan gedurende vijf jaar geen bestuurder of commissaris van een stichting worden, tenzij hem mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt. Dit stichtingsverbod staat los van het civielrechtelijk bestuursverbod uit de Faillissementswet.

Wie is belanghebbende? Dat wordt ruim uitgelegd: medebestuurders, toezichthouders, in sommige gevallen een cliëntenraad of een financier. In zorgdossiers loopt de route in de praktijk vaker via het enquêterecht, omdat de Ondernemingskamer met onmiddellijke voorzieningen sneller en breder kan ingrijpen.

Ook wel: artikel 2:298 BW.

Wat dit betekent in de praktijk

Deze route is het instrument voor een raad van toezicht die zelf de bevoegdheid mist, of voor een bestuur waarvan de toezichthouders de organisatie blokkeren. Weeg hem af tegen de enquêteprocedure: de rechtbank ontslaat een persoon, de Ondernemingskamer kan de hele constellatie tijdelijk vervangen.

Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.

Bronnen

• Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris. Hoofdstuk over ontslag door de rechter.
• Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:297 en 2:298 BW, met lid 3 (vijfjaarsverbod) en lid 4 (toezichthouders).

Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.