Raad van toezicht
Het interne orgaan dat toezicht houdt op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de zorgorganisatie, en dat het bestuur met raad terzijde staat.
Governance Woordenboek · Organen en rollen · juridische stand augustus 2026
De raad van toezicht is in de Nederlandse zorg de standaardbenaming voor het toezichthoudend orgaan van een stichting; bij kapitaalvennootschappen heet hetzelfde orgaan raad van commissarissen. Sinds de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) kent Boek 2 BW een expliciete wettelijke basis voor het toezichthoudend orgaan van de stichting en de vereniging, met een eigen taakopdracht: toezicht houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken, en zich daarbij richten naar het belang van de rechtspersoon en de daarmee verbonden onderneming.
De taak valt uiteen in drie rollen die in de praktijk voortdurend met elkaar schuren: toezichthouder, adviseur en werkgever. Als toezichthouder toetst hij vooraf en achteraf, via goedkeuringsbesluiten die in de statuten zijn vastgelegd. Als adviseur is hij klankbord bij strategie en transitie. Als werkgever benoemt, beoordeelt en beloont hij de bestuurder; zie werkgeversrol van de raad van toezicht.
De Governancecode Zorg 2022 werkt dit uit in principe 6: de raad van toezicht maakt zijn rolopvatting expliciet in een toezichtvisie, verantwoordt zich daarover in het jaarverslag en evalueert jaarlijks zijn eigen functioneren. Voor een deel van de zorgaanbieders is een onafhankelijk intern toezichthoudend orgaan bovendien vergunningsvoorwaarde onder de Wtza.
Ook wel: RvT, toezichthoudend orgaan.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Stichting — als raad van toezicht (art. 2:292a BW)
- Vereniging, coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij — als raad van commissarissen of raad van toezicht
- NV en BV — als raad van commissarissen (art. 2:140 en 2:250 BW)
- Niet van toepassing bij een eenmanszaak, maatschap, vof of cv: die kennen geen rechtspersoonlijkheid en geen organen
Sectoren
Het orgaan zelf is niet sectorspecifiek. De verplichting om er een te hebben is dat wel: die volgt in zorg en jeugdhulp uit de Wtza, en in onderwijs, woningcorporaties en cultuur uit de eigen sectorwetgeving. Voor zorgorganisaties komt daar de Governancecode Zorg 2022 bovenop, die het toezicht inhoudelijk normeert.
Wat dit betekent in de praktijk
Bij een crisisinterventie is de eerste vraag zelden of er een raad van toezicht is, maar of die feitelijk functioneert: heeft hij een eigen informatiepositie naast de bestuurder, is er een vastgelegd goedkeuringsregime, en is er in het afgelopen jaar iets geweigerd? Een raad van toezicht die nooit ergens nee tegen heeft gezegd, is meestal geen toezichthouder maar een adviesorgaan met een verkeerd bordje op de deur.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Bevoegd gezag
- Gelaagd toezicht in een concern
- Omvangsgrens intern toezicht
- Raad van bestuur
- Scheiding van bestuur en intern toezicht
- Two-tier board
- Toezichtvisie
- Onafhankelijkheid
- Werkgeversrol van de raad van toezicht
- Auditcommissie
- Voorzitter van de raad van toezicht
- Zittingstermijn en rooster van aftreden
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Peij, S. C. (Red.). (2022). Handboek corporate governance (7e druk). Boom. Hoofdstuk 4 en 5.
- Tipurić, D., & Cindrić, L. (2025). Two-tier boards: Exploring the dynamics of supervisory and management boards in corporate governance. Palgrave Macmillan. Hoofdstuk 1 en 4.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:292a BW (toezichthoudend orgaan stichting); art. 2:140 en 2:250 BW (raad van commissarissen).
- Wet toetreding zorgaanbieders Art. 3 Wtza.
- Governancecode Zorg 2022, Brancheorganisaties Zorg Principe 6, verantwoord toezicht.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.