Rechtspersoon
Een door het recht erkende juridische entiteit die zelfstandig drager is van rechten en plichten, los van de natuurlijke personen die haar besturen.
Governance Woordenboek · Rechtsvorm, statuten en bevoegdheden · juridische stand augustus 2026
De rechtspersoon is de bouwsteen van het hele governancestelsel. Boek 2 BW kent onder meer de vereniging, de coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij, de stichting, de naamloze en de besloten vennootschap. Doordat de rechtspersoon zelfstandig aan het rechtsverkeer deelneemt, worden verplichtingen aangegaan door de organisatie en niet door de bestuurder persoonlijk — dat is de kern van de rechtspersoonlijkheid.
Die scheiding is echter niet absoluut. Bij onbehoorlijke taakvervulling doorbreekt art. 2:9 BW de bescherming richting de bestuurder, en art. 2:11 BW trekt de aansprakelijkheid door naar de natuurlijke persoon achter een rechtspersoon-bestuurder. Zie bestuurdersaansprakelijkheid en doorbraak van aansprakelijkheid.
Elke rechtspersoon heeft organen: lichamen met een eigen, in de wet of in de statuten omschreven bevoegdheid. Wie welk besluit mag nemen, is geen kwestie van gewoonte of hiërarchie maar van organieke bevoegdheid. Handelen buiten die bevoegdheid maakt een besluit vernietigbaar of nietig — een probleem dat in zorgorganisaties vaker speelt dan men denkt, bijvoorbeeld bij vastgoedbesluiten, fusies en het aangaan van financieringen zonder de vereiste goedkeuring.
Ook wel: rechtspersoonlijkheid.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Boek 2 BW kent zes rechtspersonen: vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, stichting, NV en BV
- Daarnaast bestaan publiekrechtelijke rechtspersonen zoals gemeenten en zelfstandige bestuursorganen (art. 2:1 BW)
- Eenmanszaak, maatschap, vof en cv zijn geen rechtspersoon: de vennoten zijn rechtstreeks aansprakelijk
- Elke rechtspersoon heeft organen met een in wet of statuten omschreven bevoegdheid
Sectoren
Niet sectorspecifiek. Wel bepaalt de rechtsvorm in de zorg welke regels gelden: de Wtza en de Wmcz 2018 knopen aan bij het zijn van zorgaanbieder, maar het bindende voordrachtsrecht en het enquêterecht veronderstellen een rechtspersoon met organen.
Wat dit betekent in de praktijk
Bij complexe zorgconcerns is de eerste tekening die u maakt niet het organogram maar het rechtspersonenschema: welke entiteiten zijn er, wie is bestuurder van welke, waar zitten de zorgvergunningen en waar de contracten. In organisaties in nood ligt het probleem opvallend vaak precies in de naden tussen die entiteiten.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Bevoegd gezag
- Stichting
- Vereniging
- Statuten
- Bestuurdersaansprakelijkheid
- Concernverband
- Besloten vennootschap
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Brink-van der Meer, J. E., Huizink, J. B., & Van Leeuwen, B. H. A. (2022). Rechtspersoon, vennootschap en onderneming (6e druk, Studiereeks Burgerlijk Recht 7). Wolters Kluwer. Hoofdstuk 1.
- Hamers, J. J. A., Schwarz, C. A., & Zaman, D. F. M. M. (Red.). (2018). Handboek stichting en vereniging (3e herziene druk). Uitgeverij Paris.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Boek 2 BW, titel 1; art. 2:9 en 2:11 BW.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.