Regiobeeld en regioplan

De regionale analyse van zorgvraag en zorgaanbod en het plan dat daarop volgt, opgesteld per zorgkantoorregio op grond van het Integraal Zorgakkoord.

Governance Woordenboek · Toezichtinstrumenten en verantwoording · juridische stand augustus 2026

Het regiobeeld geeft inzicht in de prognoses van de zorgbehoefte en in de beschikbare capaciteit. De kern is het verschil tussen vraag en aanbod. Naast zorgcijfers hoort er aandacht in te staan voor demografie, sociaaleconomische status en eenzaamheid: het beeld gaat verder dan de zorg alleen.

Op basis daarvan stellen partijen het regioplan op. Dat beschrijft welke partijen met welke oplossingen aan de slag gaan. Beide worden gemaakt per zorgkantoorregio en gepubliceerd, zodat ze voor iedereen te raadplegen zijn.

Het initiatief ligt bij de marktleider-zorgverzekeraar en de aangewezen gemeente samen. Zij maken het procesvoorstel, de planning en de coördinatie. De mandaatgevende partijen zijn breder: zorgverzekeraars, gemeenten, zorgaanbieders, het Landelijk Netwerk Acute Zorg, zorgprofessionals, vertegenwoordigers van het burgerperspectief, de NZa en het ministerie van VWS.

Een punt dat vaak onduidelijk blijft: er is geen wettelijke grondslag. Noch de Wmg, noch de Zvw, noch de Wlz verplicht tot een regiobeeld of regioplan. Het is een afspraak uit het Integraal Zorgakkoord. De binding loopt indirect, langs twee lijnen: de zorgplicht van verzekeraars, die de NZa wel handhaaft, en de koppeling met de transformatiemiddelen.

Ook wel: regioanalyse, regionale plannen.

Wat een regiobeeld en regioplan betekenen in de praktijk

De zorgverzekeraar heeft hier een dubbele rol die zelden hardop wordt benoemd: hij is mandaatgevende partij, hij is procestrekker als marktleider, en hij is via de transformatiemiddelen ook poortwachter voor de financiering van wat er in het plan staat. Weet met wie u aan tafel zit en in welke hoedanigheid.

Voor de raad van toezicht is de vraag hoe het regioplan zich verhoudt tot de eigen meerjarenstrategie. Staan er afspraken in die uw organisatie binden zonder dat uw bestuur of toezicht ze formeel heeft goedgekeurd? Vraag naar de besluitvormingsroute, niet alleen naar het document.

In het bestuurlijk overleg van januari 2026 is afgesproken de regiobeelden en regioplannen in 2028 te herijken en dat daarna elke vijf jaar te doen.

Bronnen

• Integraal Zorgakkoord, onderdeel B en sectie 3.2.1. Rijksoverheid.
• Criteria Regiobeelden en regioplannen, bijlage bij Kamerstuk, januari 2023.
• Kamerbrief voortgang IZA en AZWA, 9 april 2026.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.