Scheidsgerecht Gezondheidszorg

De arbitrage-instantie van de zorgsector, die geschillen tussen instellingen, bestuurders en beroepsbeoefenaren beslecht buiten de overheidsrechter om.

Governance Woordenboek · Crisis, conflict en ingrijpen · juridische stand augustus 2026

Het Scheidsgerecht Gezondheidszorg is een stichting die geschillen in de zorg beslecht. Partijen komen er niet via de wet terecht, maar via een beding in een overeenkomst, statuut of reglement. Dat beding wijst het scheidsgerecht aan als bevoegde instantie. Daarmee kiezen zij bewust voor arbitrage in plaats van de gang naar de rechtbank. De participanten zijn brancheorganisaties en beroepsverenigingen, waaronder ActiZ, de NVZ, de Nederlandse ggz, de VGN en de NVTZ.

De samenstelling verklaart de aantrekkingskracht. De voorzitters zijn beroepsrechters, terwijl de overige arbiters in de zorg werkzaam zijn. Daardoor zit er naast juridische kennis ook bestuurlijke ervaring aan tafel. Arbiters moeten bovendien vrij staan tegenover partijen, en die vraag wordt per zaak uitdrukkelijk gesteld. Vertrouwelijkheid en snelheid zijn daarnaast veelgenoemde redenen om voor deze route te kiezen.

De procedure kent drie varianten: een spoedprocedure, een bodemprocedure en een uitgebreide kamer. De memorie van eis vermeldt onder meer de grondslag van de bevoegdheid, de feiten en de vordering. Procesvertegenwoordiging is niet verplicht, maar bij bestuurlijke conflicten wel gebruikelijk. De kosten volgen niet het belang van de zaak; zij bestaan namelijk uit honoraria, griffiekosten en verschotten.

Een arbitraal vonnis is bindend en beëindigt het geschil. Hoger beroep bij de gewone rechter staat niet open. De rechter kan het vonnis alleen vernietigen op de beperkte gronden van artikel 1065 Rv, bijvoorbeeld bij een ontbrekende arbitrageovereenkomst. Wie tekent voor arbitrage, aanvaardt dus dat de inhoudelijke toets in één instantie plaatsvindt.

Ook wel: scheidsgerecht, arbitrage in de gezondheidszorg.

Wat het Scheidsgerecht Gezondheidszorg betekent in de praktijk

Voor een raad van toezicht komt het scheidsgerecht meestal in beeld bij een bestuurderskwestie. De arbeidsovereenkomst van de bestuurder wijst het scheidsgerecht vaak aan bij schorsing, ontslag of een vertrouwensbreuk. Die keuze heeft gevolgen, want de zaak wordt dan niet in het openbaar bij de kantonrechter behandeld. Daarom hoort de clausule bij het benoemingsdossier en niet pas bij het conflict.

Het scheidsgerecht deelt zijn secretariaat met de Governancecommissie Gezondheidszorg, maar de taken lopen uiteen. De Governancecommissie toetst gedrag aan de Governancecode Zorg, terwijl het scheidsgerecht een rechtsgeschil beslecht. Een zaak kan daarom bij de ene instantie thuishoren en bij de andere niet. Wie een procedure overweegt, kiest dus eerst de vraag en pas daarna het loket.

Het huidige arbitragereglement geldt sinds 12 april 2024. Uitspraken worden per jaar gepubliceerd, zodat de lijn van het scheidsgerecht ook buiten een lopende zaak te volgen is.

Bronnen

• Scheidsgerecht Gezondheidszorg, de pagina's over bevoegdheid, procedure en participanten.
• Arbitragereglement Scheidsgerecht Gezondheidszorg, geldend per 12 april 2024.
• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, de artikelen 1020 en 1065.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.