Vertrouwensbreuk
De situatie waarin de samenwerking tussen bestuur en toezicht, of binnen een van beide organen, zodanig is verstoord dat normale besluitvorming niet meer mogelijk is.
Governance Woordenboek · Crisis, conflict en ingrijpen · juridische stand augustus 2026
Vertrouwensbreuk is geen juridisch begrip. Zij komt in de wet alleen indirect voor, als ‘andere gewichtige redenen’ of ‘ingrijpende wijziging van omstandigheden’ in art. 2:298 BW — zie ontslag door de rechtbank. Toch is zij in de praktijk de meest voorkomende directe aanleiding voor een bestuurscrisis.
Het patroon is herkenbaar. Er is een onderliggend inhoudelijk verschil van inzicht dat niet is uitgesproken. Daaroverheen komt een incident: een tegenvaller die te laat gemeld is, een besluit dat buiten de raad van toezicht om is genomen, een rapport dat anders was dan verwacht. Vanaf dat moment gaat het gesprek niet meer over de zaak maar over de verhouding, en verplaatst het zich naar de wandelgangen en naar de voorzitter van de raad van toezicht.
Wat dan telt, is procedurele zorgvuldigheid. Hoor en wederhoor, een schriftelijk vastgelegde grond, een besluit van het bevoegde orgaan, en een dossier dat laat zien dat de bestuurder eerder is aangesproken — zie beoordeling van het bestuur. Waar dat dossier ontbreekt, wordt de breuk duur: niet omdat de raad van toezicht ongelijk heeft, maar omdat hij het niet kan aantonen.
De omgekeerde situatie bestaat ook: een raad van toezicht die intern verdeeld is en daardoor het bestuur niet meer kan tegenspreken. Dat is een governance-vacuüm en vraagt om een andere interventie.
Ook wel: bestuurscrisis.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Geen juridisch begrip; in de wet indirect terug te vinden als gewichtige redenen (art. 2:298 BW)
- Speelt bij elke rechtspersoon met gescheiden bestuur en toezicht
- Kan zich ook binnen één orgaan voordoen: een verdeelde raad van toezicht
- Vereist procedurele zorgvuldigheid: hoor en wederhoor, schriftelijke grond, besluit van het bevoegde orgaan
Sectoren
Niet sectorspecifiek. In de zorg krijgt een vertrouwensbreuk wel snel externe gevolgen: cliëntenraad, ondernemingsraad, financiers en toezichthouders merken het, en IGJ en NZa betrekken bestuurlijke onrust bij hun beeld van de organisatie. De Governancecode Zorg 2022 verlangt in art. 7.2 een jaarlijks functioneringsgesprek, dat in de praktijk het dossier vormt.
Wat dit betekent in de praktijk
Zet bij een dreigende breuk als eerste op papier waarover het inhoudelijk gaat, los van de personen. In ongeveer de helft van de gevallen blijkt er een oplosbaar meningsverschil onder te liggen; in de andere helft heeft u het begin van het dossier dat u toch nodig heeft.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Conflictregeling bestuur en toezicht
- Ondernemingskamer
- Schorsing en ontslag van een bestuurder
- Beoordeling van het bestuur
- Governance-vacuüm
- Ontslag door de rechtbank
- Voorzitter van de raad van toezicht
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:298 BW (gewichtige redenen, ingrijpende wijziging van omstandigheden).
- Governancecode Zorg 2022, Brancheorganisaties Zorg Art. 7.2.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.