Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR)
De wet die sinds 1 juli 2021 de regels voor bestuur, toezicht, taakvervulling, tegenstrijdig belang en aansprakelijkheid uniformeert voor alle rechtspersonen.
Governance Woordenboek · Normenkaders, wetten en codes · juridische stand augustus 2026
De WBTR bracht de stichting en de vereniging in lijn met het vennootschapsrecht. Vier elementen zijn voor de zorgpraktijk het belangrijkst. Ten eerste een wettelijke basis voor het toezichthoudend orgaan van stichting en vereniging en voor het one-tier board. Ten tweede de uniforme norm van behoorlijke taakvervulling met het richtsnoer van het belang van de rechtspersoon (art. 2:9 BW), met doorbraak van aansprakelijkheid via art. 2:11 BW. Ten derde een dwingend regime voor tegenstrijdig belang: de geconflicteerde bestuurder of toezichthouder neemt niet deel aan beraadslaging én besluitvorming. Ten vierde de verplichte belet en ontstentenis-regeling.
Daarnaast beperkt de wet het meervoudig stemrecht: geen bestuurder of toezichthouder mag meer stemmen uitbrengen dan alle anderen samen. Voor statutaire bepalingen van vóór 1 juli 2021 gold een overgangstermijn van vijf jaar, die op 1 juli 2026 is verstreken. Zulke bepalingen zijn sindsdien van rechtswege vervallen — met als praktisch gevolg dat een statutaire doorslaggevende stem die nooit is aangepast, nu geen effect meer heeft.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Alle rechtspersonen van Boek 2 BW, maar de wet is vooral geschreven voor de stichting en de vereniging: die hadden vóór 1 juli 2021 geen wettelijke regeling voor toezicht, tegenstrijdig belang en aansprakelijkheid
- Coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij
- NV en BV — voor deze rechtsvormen gold het meeste al
- Niet van toepassing op eenmanszaak, maatschap, vof en cv
Sectoren
Niet sectorspecifiek. De wet raakt zorg en welzijn wel bovengemiddeld, omdat de dominante rechtsvorm daar de stichting is en veel van die statuten dateren van vóór 2021.
Wat dit betekent in de praktijk
Dat de overgangstermijn per 1 juli 2026 is verlopen, is nog niet overal doorgedrongen. Bij stichtingen met verouderde statuten kan besluitvorming die op meervoudig stemrecht steunt, aantastbaar zijn. Dat is bij een lopend conflict of een fusietraject een aanzienlijk risico, en het is met één statutencontrole vast te stellen.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Statuten
- Tegenstrijdig belang
- Belet en ontstentenis
- Bestuurdersaansprakelijkheid
- One-tier board
- Ontslag door de rechtbank
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. (2021). Checklist WBTR voor besturen van kleine stichtingen en verenigingen (versie juni 2021). KNB. Items 1 tot en met 10.
- Lückerath-Rovers, M., e.a. (Red.). Jaarboek corporate governance [reeks, 2011-2012 tot en met 2025-2026]. Wolters Kluwer. Editie 2021-2022, de WBTR in de bredere Nederlandse context.
- Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Stb. 2020, 507) Inwerkingtreding 1 juli 2021.
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 (Rechtspersonen) Art. 2:9, 2:11, 2:291, 2:291a en 2:292a BW.
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.