Zelfevaluatie
De periodieke, bij voorkeur jaarlijkse beoordeling door de raad van toezicht van zijn eigen functioneren, samenstelling en werkwijze.
Governance Woordenboek · Toezichtinstrumenten en verantwoording · juridische stand augustus 2026
De zelfevaluatie is in de Governancecode Zorg 2022 een vaste verwachting en in het Kader Goed Bestuur een van de beoordeelde thema's. Zij vindt plaats op drie niveaus: het collectief, de commissies en de individuele leden. De code verwacht bovendien dat de raad van toezicht periodiek een externe begeleider betrekt.
De literatuur waarschuwt tegen de checklistvariant. Een evaluatie die zich beperkt tot vergaderfrequentie, dossierkwaliteit en aanwezigheid meet de hygiëne, niet de effectiviteit. Wat er werkelijk toe doet is de groepsdynamiek: is er psychologische veiligheid, wordt cognitief conflict toegelaten, benut de raad van toezicht de kennis van al zijn leden, en hoe stuurt de voorzitter dat proces. Evaluaties zouden bovendien juist moeten worden geïntensiveerd bij conflict, bij competentietekorten en bij significante strategische of structurele verandering — dus precies wanneer men er doorgaans geen tijd voor neemt.
Verslaglegging over de zelfevaluatie hoort in het jaarverslag; dat is voor buitenstaanders een van de weinige vensters op de kwaliteit van het interne toezicht.
Ook wel: zelfevaluatie raad van toezicht, board evaluation.
Op wie is dit van toepassing?
Rechtsvormen
- Rechtsvormneutraal: een instrument van het toezichthoudend orgaan, geen wettelijke figuur
- Relevant bij elke rechtspersoon met een raad van toezicht of raad van commissarissen
- Bij een monistisch bestuur vervullen de niet-uitvoerende bestuurders dezelfde rol
- Vindt plaats op drie niveaus: het collectief, de commissies en de individuele leden
Sectoren
Sectorspecifiek in de verplichting. De Wtza eist géén zelfevaluatie; de plicht komt uit de Governancecode Zorg 2022. Bepaling 7.3.1 vraagt ten minste jaarlijks een evaluatie buiten aanwezigheid van de raad van bestuur, en ten minste eens per drie jaar begeleid door een onafhankelijke externe deskundige. Onderwijs en woningcorporaties kennen vergelijkbare bepalingen in hun eigen codes.
Wat dit betekent in de praktijk
Bij aanvang van een interim-mandaat is een externe zelfevaluatie van de raad van toezicht een van de sterkste, en tegelijk minst bedreigende, interventies die er zijn. Het argument is niet dat er iets mis is, maar dat significante verandering nu eenmaal om een herijking van het toezicht vraagt — precies wat de literatuur voorschrijft.
Deze toelichting is algemene informatie en geen juridisch advies in een concreet geval. Voor een oordeel over uw eigen statuten, reglementen en besluitvorming is dossierkennis nodig.
Verwante begrippen
In het woordenboek
- Board evaluation
- Code Goed Toezicht
- Executive session
- Raad van toezicht
- Reglement raad van toezicht
- Stewardship-theorie
- Toezichtvisie
- Geschiktheid
- Governancecode Zorg 2022
- Introductieprogramma en permanente educatie
- Visitatie
- Zittingstermijn en rooster van aftreden
Verder lezen op deze site
Bronnen
- Tipurić, D., & Cindrić, L. (2025). Two-tier boards: Exploring the dynamics of supervisory and management boards in corporate governance. Palgrave Macmillan. Hoofdstuk 5, board evaluations.
- Lückerath-Rovers, M., e.a. (Red.). Jaarboek corporate governance [reeks, 2011-2012 tot en met 2025-2026]. Wolters Kluwer. Editie 2015-2016.
- Governancecode Zorg 2022, Brancheorganisaties Zorg Bepaling 7.3.1.
- Kader Goed Bestuur, IGJ en NZa, versie mei 2022
Boeken zijn vermeld volgens de APA-richtlijn; wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl. Terug naar de index van het Governance Woordenboek.
Twijfelt u of dit bij u op orde is?
De governance-scan toetst statuten, reglementen en besluitvorming van uw organisatie aan wet, code en praktijk. U krijgt geen advies in algemene termen maar bevindingen op uw eigen documenten.