Zienswijze bij benoeming

Het oordeel dat een externe toezichthouder voorafgaand aan een benoeming geeft over de geschiktheid en de betrouwbaarheid van een kandidaat-bestuurder of kandidaat-commissaris.

Governance Woordenboek · Toezichtinstrumenten en verantwoording · juridische stand augustus 2026

Bij woningcorporaties staat de regeling in artikel 25 van de Woningwet voor bestuurders en in artikel 30 voor commissarissen. De corporatie verzoekt de minister om een zienswijze voordat zij benoemt; de Autoriteit woningcorporaties doet die toets in mandaat. De termijn is vier weken. Die kan eenmalig met ten hoogste vier weken worden verlengd, mits de verlenging schriftelijk wordt aangekondigd voor de eerste termijn verstrijkt.

Het rechtsgevolg is bestuursrechtelijk en niet civielrechtelijk. De wet noemt een benoeming zonder positieve zienswijze niet nietig. Zij is strijdig met het belang van de volkshuisvesting, tenzij het uitblijven van de zienswijze het gevolg is van handelen of nalaten van de minister. De benoeming zelf blijft dus in stand, maar de corporatie loopt daarmee wel tegen het toezichtinstrumentarium aan.

De toets geldt bij elke benoeming en herbenoeming. Omdat een bestuurder voor ten hoogste vier jaar wordt benoemd en een commissaris eveneens, met een totaal van ten hoogste acht jaar, komt de toets ten minste elke vier jaar terug. Voor een herbenoeming bij dezelfde corporatie bestaat een verkorte procedure met een eigen aanvraagformulier.

Andere sectoren kennen zwaardere of juist lichtere varianten. De Nederlandsche Bank toetst bestuurders van banken, verzekeraars en pensioenfondsen op grond van de Wet op het financieel toezicht en de Pensioenwet, en geeft een besluit in plaats van een zienswijze. De zorg kent geen wettelijke toets vooraf van individuele bestuurders. Het wetsvoorstel Wibz wil integriteitsgronden toevoegen aan de vergunning, maar is nog in behandeling.

Ook wel: fit-and-propertoets, geschiktheidstoets vooraf.

Wat een zienswijze bij benoeming betekent in de praktijk

Plan de zienswijze in de werving en niet erna. Acht weken tussen de keuze van een kandidaat en de formele benoeming is een realistische aanname. Wie dat niet inplant, komt in de verleiding om alvast te benoemen, en juist die stap maakt de benoeming strijdig met het belang van de volkshuisvesting.

Er bestaat ook een tussentijdse toets, maar alleen in uitzonderlijke situaties. Die kan leiden tot intrekking van een eerder afgegeven zienswijze, zo nodig met terugwerkende kracht. Tegen dat besluit staat bezwaar open binnen zes weken. Voor een raad van commissarissen is dat een reden om integriteitssignalen over een zittende bestuurder niet te laten liggen.

De zienswijze is formeel geen goedkeuring. Doordat een benoeming zonder positieve zienswijze strijdig is met het belang van de volkshuisvesting, werkt zij in de praktijk wel zo.

Bronnen

• Woningwet, artikelen 25 en 30. Geconsolideerde tekst op wetten.overheid.nl.
• Inspectie Leefomgeving en Transport, zienswijze geschiktheid en betrouwbaarheid bij woningcorporaties.
• De Nederlandsche Bank, informatie over personentoetsingen in de financiële sector.

Wetteksten verwijzen naar de geconsolideerde versie op wetten.overheid.nl, geraadpleegd in augustus 2026.