Home »
Hoe vaak moet de raad van toezicht zichzelf evalueren?
Elk jaar, en eens per drie jaar met externe begeleiding. Dat is het korte antwoord, en het staat in bepaling 7.3.1 van de Governancecode Zorg: de raad van toezicht evalueert zijn functioneren ten minste jaarlijks buiten aanwezigheid van de raad van bestuur, en die evaluatie wordt ten minste eenmaal per drie jaar begeleid door een onafhankelijke externe deskundige.
Jaarlijks · eens per drie jaar extern · eens per twee jaar met het bestuur · jaarlijks over de bestuurder
Vier frequenties die vaak door elkaar lopen
In de Governancecode Zorg staan vier verschillende evaluatiemomenten met vier verschillende ritmes. Ze worden regelmatig als één ding behandeld, waardoor er in de praktijk twee van de vier structureel overslaan.
Jaarlijks — uw eigen functioneren
De raad van toezicht evalueert zichzelf, buiten aanwezigheid van de raad van bestuur, en legt de uitkomsten vast.
Eens per drie jaar — met externe begeleiding
Diezelfde evaluatie, maar begeleid door een onafhankelijke externe deskundige. Het is dus geen extra evaluatie bovenop de jaarlijkse, maar een zwaardere uitvoering ervan.
Jaarlijks — het functioneren van de bestuurder
Met elk lid van de raad van bestuur voert u jaarlijks een gesprek over diens functioneren. Dat is uw werkgeversrol en een ander gesprek dan uw eigen evaluatie.
Eens per twee jaar — het samenspel
Raad van toezicht en raad van bestuur voeren ten minste eens per twee jaar een gesprek over hun onderlinge samenwerking. Dit is de meest vergeten verplichting van de vier.
Een werkbaar ritme over drie jaar
Jaar één — extern begeleid
Het zware jaar. Vooraf individuele gesprekken of een vragenlijst, dan een plenaire sessie van een dagdeel of langer, dan een schriftelijk verslag met afspraken. Hier hoort ook het gesprek met de raad van bestuur over het samenspel bij, als apart onderdeel.
Jaar twee — zelf, met de afspraken erbij
Een dagdeel onder leiding van de voorzitter. Begin niet blanco maar met het verslag van vorig jaar: welke afspraken zijn nagekomen, welke niet, en waarom niet. Dat gesprek is korter en scherper dan een nieuwe ronde algemene vragen.
Jaar drie — zelf, met een ander accent
Kies één thema in plaats van de hele breedte: uw informatiepositie, uw rol bij een lopend strategisch vraagstuk, of de samenstelling met het oog op het rooster van aftreden. Ook nu het samenspelgesprek met de raad van bestuur, want dat is tweejaarlijks.
En dan weer extern
Wie dit ritme volgt, komt vanzelf uit op één extern begeleide evaluatie per drie jaar, met twee lichtere jaren ertussen die niet vrijblijvend zijn.
Waarom één moment per jaar eigenlijk te weinig is
De Innovatie- en Adviescommissie van de Governancecode Zorg publiceerde in 2025 een advies met de titel De zelfevaluatie: rituele dans of impactvolle zelfreflectie? De kern van dat advies: de jaarlijkse evaluatie werkt beter als doorlopend, kortcyclisch proces dan als één moment.
Dat klinkt als meer werk, maar dat hoeft het niet te zijn. Wat de commissie beschrijft is eerder een gewoonte dan een agendapunt: vijf minuten aan het eind van elke vergadering over hoe het gesprek verliep, wie er niet aan het woord kwam, welke vraag niet gesteld is. Die observaties zijn op het moment zelf scherp en een halfjaar later verdwenen.
Wat dat praktisch betekent
- Sluit elke vergadering af met een korte reflectie, en laat de secretaris de opmerkingen bewaren.
- Neem die verzameling mee als input voor de jaarlijkse evaluatie, in plaats van blanco te beginnen.
- Zet de afspraken uit de vorige evaluatie als vast agendapunt op de jaaragenda, niet alleen bij de volgende evaluatie.
- Haal ook input op buiten de eigen kring: bij het bestuur, de cliëntenraad en de ondernemingsraad. Zij zien uw functioneren van een kant die u zelf niet ziet.
Veelgestelde vragen
Mag de externe begeleiding vaker dan eens per drie jaar?
Uiteraard. Drie jaar is een ondergrens, geen maximum. Raden van toezicht die een bestuurswissel, een fusie of een incident achter de rug hebben, kiezen er vaak voor om eerder externe begeleiding te vragen — juist omdat het gesprek dan lastiger is.
Telt de begeleiding door onze bestuurssecretaris?
Nee. De code vraagt om een onafhankelijke externe deskundige. Uw bestuurssecretaris is deskundig en dichtbij, maar niet extern en niet onafhankelijk: hij of zij werkt in de organisatie waarover het gesprek gaat.
Wij zijn vorig jaar begonnen. Wanneer moet de volgende externe evaluatie?
Drie jaar na de laatste extern begeleide evaluatie. Reken vanaf het moment van de sessie, niet vanaf de datum van het verslag. Zet de datum meteen in de jaaragenda van de raad van toezicht, want dit is bij uitstek de afspraak die verschuift.
Kan de jaarlijkse evaluatie samenvallen met het gesprek over de bestuurder?
Beter niet. Uw eigen evaluatie vindt plaats buiten aanwezigheid van de raad van bestuur; het functioneringsgesprek gaat juist over en met de bestuurder. Combineren maakt beide gesprekken voorzichtiger dan ze zouden moeten zijn.
Verder lezen
- Het IAC-advies over de zelfevaluatie Waarom een doorlopend reflectieproces meer oplevert dan één jaarlijks moment.
- Governancecode Zorg 2022: zeven principes
- Is het verplicht? Codeverplichting, geen Wtza-eis.
- Zelf doen of laten begeleiden? Wanneer u wat kiest.
- Voorbeeldvragen Wat u elkaar vraagt, per thema.
- Evaluatiemomenten Het oorspronkelijke stuk over de momenten in het jaar.
Dit jaar het externe jaar?
Als de laatste extern begeleide evaluatie langer dan drie jaar geleden is, staat u op achterstand op uw eigen jaaragenda. C3 begeleidt evaluaties van raden van toezicht in zorg en welzijn: interviews vooraf, een plenaire sessie en een schriftelijk verslag met afspraken die een naam en een datum hebben.