Governance in zorg en welzijn

Governance veroudert vanzelf. De organisatie groeit, fuseert, verandert van opgave — en het besluitvormingsmodel groeit zelden in dat tempo mee. Dat is geen nalatigheid. Dat is wat er gebeurt als de agenda voller is dan de reflectietijd.

Op deze pagina staat wat C3 op bestuurs- en toezichtniveau met governance doet: van één scan van uw statuten tot begeleiding van een raad van toezicht die vastloopt. Geordend naar de vraag waar u nu staat, niet naar wat wij te koop hebben.

Waar staat uw organisatie? Tien vragen over uw statuten

Zorg en welzijn · Bestuur en toezicht

Wat wij met governance bedoelen

Niet de map met reglementen. Wel de vraag die eronder ligt: wie beslist hier waarover, met welk mandaat, op basis van welke informatie — en wat gebeurt er als we het niet eens worden?

Zolang het goed gaat, merkt u van die afspraken niets. U hebt ze nodig op het moment dat het níét goed gaat: bij een conflict, een bestuurswissel, een fusie of een toets van buiten. Dat is het slechtste moment om te ontdekken dat er een regeling ontbreekt.

Governance is de ene helft van onze dienstenlijn strategie en governance; wat C3 daarnaast doet, staat bij diensten.

Hoe wij werken

We kijken bestuurlijk, niet juridisch-technisch: kunt u hiermee besturen als het lastig wordt?
Elke bevinding krijgt een kleur, een onderbouwing en een concrete aanbeveling.
Achterin staat altijd de verbeteragenda: wat pakt u aan, in welke volgorde, en wie is er aan zet.
Wat we zien blijft tussen ons — ook als de conclusie ongemakkelijk is.

Waar staat uw organisatie nu?

Vijf situaties waarvoor wij worden gevraagd. Ze verschillen niet zozeer in onderwerp als in tempo: wat u in situatie 1 rustig kunt uitzoeken, moet in situatie 5 binnen weken staan. Herkent u er meer dan één, begin dan bij de onderste, die bepaalt de volgorde.

1

U bent net begonnen en wilt weten wat u hebt overgenomen

U zit een paar weken op de stoel. Iedereen wil u iets vertellen over de inhoud, niemand over de afspraken. U weet nog niet welke besluiten hier langs de raad van toezicht moeten, wie wat mag tekenen, en wat er in de statuten staat over het geval dat u er een halfjaar niet bent. Dit is de goedkoopste fase om dat uit te zoeken: er hangt nog geen dossier aan.

Wat hierbij hoort Governance-scan statuten gratis Kader Goed Bestuur Bestuurlijk klankbord Dossiercoach Welke documenten u moet hebben

Lezen: Aantreden als bestuurder: u tekent voor een organisatie die u nog niet kent

2

Het loopt stroef, en niemand kan aanwijzen waarom

Niemand doet iets fout en iedereen is moe. Routinebesluiten kosten nu ook drie vergaderingen. De raad van toezicht denkt mee over de uitvoering, meestal op verzoek van de bestuurder zelf. Op papier klopt alles: de code wordt nageleefd, de commissies functioneren, de zelfevaluatie is gedaan. Eén signaal is een observatie, twee is een patroon, drie betekent dat het systeem harder werkt dan nodig om tot dezelfde besluiten te komen.

Wat hierbij hoort Governance reset Governance-scan statuten € 1.400 Volledige governance-scan Verdiepend governance-onderzoek

Lezen: De goedkeuringslijst van de raad van toezicht: klopt die nog?

3

De raad van toezicht wil zichzelf serieus onder de loep nemen

De jaarlijkse zelfevaluatie staat op de agenda, en de vragenlijst van vorig jaar levert dit jaar dezelfde antwoorden op. De raad van toezicht wil verder dan een rondje rond de tafel: wat toetsen we eigenlijk, met welke informatie, en houdt onze eigen governance stand als iemand er van buiten naar kijkt? Vaak is de aanvrager hier niet de bestuurder maar de voorzitter of de bestuurssecretaris.

Wat hierbij hoort Evaluatie van de raad van toezicht Wat het IAC-advies zegt Zelfevaluatie in stappen AI-toezichtscan, gratis Is het verplicht?Voorbeeldvragen

Deze route heeft een eigen ingang: de scans, de begeleiding en de drie fasen staan daar bij elkaar.

4

U gaat samenwerken, fuseren of ontvlechten

Er ligt een intentieverklaring, of hij is net getekend. De samenwerking telt nog alleen maar op: meer volume, meer kennis, een sterkere positie richting zorgkantoor of gemeente. Er valt nog niets te verdelen — en dus is dit het enige moment waarop u kunt afspreken wat u doet als u er níét uitkomt. Dat gesprek kost nu een dagdeel, en is onmogelijk zodra elk voorstel voor een procedure wordt gelezen als een zet.

Wat hierbij hoort Fusie navigator Volledige governance-scan Verdiepend governance-onderzoek

Lezen: De raad van toezicht bij een fusie: twee raden, een nieuwe organisatie · Wie beslist wat als u straks één bent?

5

De organisatie houdt haar eigen besluiten niet meer vast

Besluiten worden genomen en daarna informeel teruggedraaid. Of eindeloos voorbereid, omdat niemand het mandaat voelt om te tekenen. Het vertrouwen tussen bestuurder en voorzitter is beschadigd, en elk goed besluit wordt gelezen als een zet in een spel. Hier is "even rust brengen" geen oplossing maar uitstel met een nette naam: wat nodig is, is herstel van het vermogen om te handelen — op besluitvorming, verhoudingen en governance tegelijk.

Wat hierbij hoort Bestuurlijke stabilisatie Interim-bestuur Dossiercoach

Lezen: Wat bestuurlijke stabilisatie écht is (en wat het niet is)

Past geen van de vijf, of juist drie tegelijk? Dan is één gesprek sneller dan deze pagina. Zo bereikt u mij.

Tien vragen die uw statuten moeten kunnen beantwoorden

Zonder scan, zonder formulier. Pak de statuten erbij en loop ze langs. Bij de meeste organisaties staan er twee of drie tussen waarop het antwoord er niet is — en dat is normaal.

Wie beslist er als de bestuurder er langere tijd niet is? En wie stelt vast dát er sprake is van belet?
Welke besluiten heeft de raad van toezicht vooraf goed te keuren — en welke expliciet niet?
Wie benoemt en ontslaat de bestuurder, en wie doet dat bij de leden van de raad van toezicht zelf?
Wat gebeurt er als een bestuurder of toezichthouder een tegenstrijdig belang heeft? Wie stelt dat vast?
Klopt de doelomschrijving nog met wat de organisatie vandaag werkelijk doet?
Als er meer dan één rechtspersoon is: wie bestuurt wat, en waar zit de zeggenschap?
Welke rechten hebben cliëntenraad en ondernemingsraad hier — en staan die in de statuten of alleen in de wet?
Wat is er nodig om deze statuten te wijzigen, en wie moet daarvoor ja zeggen?
Wat gebeurt er als bestuur en toezicht het echt niet eens worden? Staat er iets tussen overleg en de rechter?
Wat gebeurt er bij ontbinding — waar gaat het vermogen dan naartoe?

Kunt u er drie niet beantwoorden, dan is dat geen verwijt aan wie dan ook. Het is de aanleiding. Wilt u eerst zelf verder kijken: in de governance-check staan twaalf van dit soort vragen, met per uitkomst wat die betekent. De governance-scan statuten loopt deze tien punten en ruim honderd andere systematisch langs, met een rapport binnen vijf werkdagen.

Werkt u in sociaal werk of welzijn? Dan is er een langere versie: twintig punten waarmee u uw statuten naast de Governancecode Sociaal Werk 2025 legt, gratis en ook als invulbare pdf.

Alles op één rij

Gaat het u specifiek om de scans? Die staan met prijzen en doorlooptijden naast elkaar in het scanoverzicht. Wat een governance-scan precies onderzoekt en wanneer hij iets oplevert, staat op de pagina governance-scan.

Drie soorten werk. Onderzoek levert een oordeel op papier; begeleiding verandert iets in de organisatie; meedenken verandert niets aan de organisatie en alles aan de kwaliteit van uw eigen afweging.

Onderzoek — u wilt weten hoe het ervoor staat	Voor wie	Wat het kost
Governance-scan statuten, gratis	Bestuurders die korter dan honderd dagen in functie zijn	€ 0, beperkt aantal plekken
Governance-scan statuten	Elke zorg- en welzijnsorganisatie; ook bestuurssecretaris, staf en jurist	€ 1.400 excl. btw
Upgrade naar de volledige scan	Organisaties die de statutenscan al hebben gedaan en de rest willen laten toetsen	€ 2.300 excl. btw
Volledige governance-scan	Organisaties die ook reglementen, toezichtkader en de samenhang laten toetsen	€ 3.200 excl. btw
Verdiepend governance-onderzoek	Organisaties die ook de praktijk willen laten toetsen, met gesprekken	Op offerte
Evaluatie van de raad van toezicht	Raden van toezicht; alle routes rond de evaluatie bij elkaar	Op offerte
AI-toezichtscan	Raden van toezicht en bestuurders die willen weten hoe hun toezicht op AI ervoor staat	€ 0
Begeleiding — er moet iets herstellen of ingericht worden	Voor wie	Wat het kost
Bestuurlijke stabilisatie	Organisaties die hun eigen besluiten niet vasthouden	Op offerte
Governance reset	Bestuur en raad van toezicht die willen herijken vóórdat het een conflict wordt	Op offerte
Fusie navigator	Samenwerkingsverbanden die besluitvorming en escalatie willen vastleggen	Op offerte
Interim-bestuur	Organisaties met een vacature of een bestuurlijke crisis	Op offerte
Meedenken — u hebt iemand naast u nodig, geen traject	Voor wie	Wat het kost
Bestuurlijk klankbord	Bestuurders die hun afweging willen toetsen bij iemand zonder belang in de uitkomst	Abonnement
Dossiercoach	Bestuurders en secretarissen met één dossier dat blijft liggen	€ 1.200 excl. btw per vraag

Twijfelt u welke vorm bij uw situatie past? Laat het weten — dan denk ik in een kort gesprek graag mee.

Vier leesroutes

Vier stukken die het onderliggende denken uitleggen. Ze maken duidelijk waar wij naar kijken en waarom.

Statuten en bestuurspraktijk: als de twee uit elkaar zijn gegroeid

Wat er gebeurt als de statuten iets anders zeggen dan de praktijk doet, en waar dat het eerst opvalt.

Zelfevaluatie raad van toezicht: waarom de vragenlijst het probleem niet vindt

Wat een raad van toezicht over zichzelf te weten kan komen als de vragenlijst niet het instrument is maar het startpunt.

Governance bij een voorgenomen samenwerking: de vragen voor de LOI

Welke governancevragen u beantwoordt vóór de intentieverklaring, niet erna.

De eerste honderd dagen: welke bestuurlijke documenten u meteen moet lezen

Wat u in de eerste weken over de afspraken te weten moet komen, voordat het eerste zware besluit langskomt.

Uit het archief

C3 schrijft al jaren over bestuur en toezicht in zorg en welzijn. Een aantal stukken die nog steeds staan:

Alles wat we schrijven staat in het weblog.

Wie dit doet

Jef Hendrickx

Interim-bestuurder en bestuurlijk adviseur in zorg en welzijn. Ik werk met organisaties die in crisis verkeren, een complexe structuur hebben of in een transitie zitten. Hoe groter de uitdaging, hoe interessanter de opdracht.

Alles wat ik voor C3 schreef · LinkedIn

Vragen die vaak eerst komen

Wat kost een eerste gesprek?

Niets. Een verkennend gesprek van een uur is meestal genoeg om te bepalen of er iets aan de hand is dat externe begeleiding vraagt — en als de conclusie is dat het meevalt, weet u dat ook. Er komt daarna geen offerte tenzij u erom vraagt.

Wij zijn klein — moeten wij eigenlijk wel een raad van toezicht hebben?

Sinds 1 juli 2025 ligt de Wtza-grens voor een deel van de zorgaanbieders bij meer dan vijftig zorgverleners in plaats van meer dan tien, maar alleen als drie voorwaarden tegelijk opgaan. En als de plicht vervalt, verdwijnt uw raad van toezicht niet vanzelf: die staat in uw statuten, niet in de wet. Wat de verhoogde Wtza-grens precies betekent.

Is een scan niet meteen een oordeel over de bestuurder of de raad van toezicht?

Nee, en dat is geen beleefdheidsformule. Governance veroudert vanzelf: een organisatie die is gefuseerd, gegroeid en met drie gemeenten onderhandelt, heeft haar besluitvormingsmodel zelden in dat tempo laten meegroeien. Een scan gaat over het systeem, niet over personen. Juist daarom werkt hij: ongeadresseerde systeemspanning wordt op enig moment gepersonaliseerd, en dat is de escalatie die u wilt voorkomen.

Wat gebeurt er met de documenten die wij aanleveren?

Die worden alleen gebruikt voor uw scan, in een afgeschermde omgeving bewaard en niet met derden gedeeld. Hoe dat precies geregeld is, staat in de privacyverklaring. Vraagt u erom, dan verwijderen we de documenten na oplevering.

Moeten we de raad van toezicht hierover informeren?

Bij een scan of begeleiding: ja, dat hoort bij de opdracht. Bij een klankbord hoeft het niet — u hebt er geen toestemming voor nodig — maar mijn advies is het gewoon te vertellen. Eén zin volstaat: ik gebruik een vast klankbord buiten de organisatie om mijn eigen afwegingen te toetsen, zonder rol in de besluitvorming. Een onbekende gesprekspartner in de omgeving van de bestuurder krijgt vanzelf iets ondoorzichtigs, en ondoorzichtigheid is in die verhouding het enige wat echt schade doet. Klankbord, adviseur of coach?

Wij hebben vorig jaar al een governancetraject gedaan. Wat voegt dit toe?

Dat hangt ervan af wat er is gedaan. Is er een reglementenset herschreven, dan is de papieren kant vermoedelijk in orde en zit de vraag in de praktijk: houdt het tempo van besluitvorming zich aan wat er is afgesproken, en wat gebeurt er bij het eerstvolgende zware besluit? Dat is een andere toets. Stuur het traject en de opbrengst op, dan zeg ik u vooraf of er iets toe te voegen valt.

Verdiepen per thema

Acht ingangen op negentien jaar archief van C3, elk met leesroutes en het aanbod dat erbij hoort.

Goed bestuur Raad van toezicht Fusie en samenwerking Bestuurlijk leiderschap Kwaliteit en veiligheid Toezicht op AI Goed toezicht Governance buiten de zorg

Governance Woordenboek

Achter elk governancevraagstuk zitten begrippen die vaak door elkaar worden gebruikt. In het Governance Woordenboek staat per begrip een definitie, het toepassingsgebied naar rechtsvorm en sector, de wettelijke vindplaats en de bron van de verklaring.

Governance-vragen uit de praktijk

Zoekt u geen definitie maar een antwoord op een handelingsvraag, dan vindt u dat in de governance-vragen. Per vraag staat er wat er geldt, welke stappen u zet en waar de grens ligt tussen bestuur en toezicht.